Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Ruige scheefkelk - Pijlscheefkelk - Arabis hirsuta

Andere namen

Frysk:

English: Hairy Rock-cress

Français: Arabette hérissée, Arabette sagittée

Deutsch: Behaarte Gänsekresse, Pfeil-Gänsekresse

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Brassicales

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Geslacht: Arabis (Scheefkelk)

Soort: Arabis hirsuta

Naamgeving (Etymologie): Arabis is waarschijnlijk afkomstig van Arabia (Arabië) en zou er dan op kunnen wijzen, dat deze planten vaak op droge, zandige plaatsen (zoals de Arabische woestijnen) groeien. Hirsuta betekent ruwharig en sagittata is pijlvormig.

Ondersoorten: Bij ons komen twee ondersoorten voor: Ruige scheefkelk (Arabis hirsuta subsp. hirsuta) en Pijlscheefkelk (Arabis hirsuta subsp. sagittata of Arabis sagittata).


Ruige scheefkelk
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Ruige scheefkelk
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Ruige scheefkelk
© Maarten Langbroek - verspreidingsatlas.nl


Ruige scheefkelk
© Koen van Zoest - verspreidingsatlas.nl


Pijlscheefkelk
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl 


Pijlscheefkelk
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Pijlscheefkelk
Herbier Pontarlier-Marichal - CC BY-SA 2.0 FR


Pijlscheefkelk
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Een derde ondersoort is Platte scheefkelk (Arabis hirsuta subsp. planisiliqua). Deze komt soms verwilderd voor, maar is hier (nog) niet ingeburgerd.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 30-90 cm.


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Wortels


plantdata.bio.cmich.edu - CC BY-NC 3.0


mississippiplants.org - CC BY-NC 3.0


mississippiplants.org - CC BY-NC 3.0


hasbrouck.asu.edu - CC0-1.0

Stengels: De donkergroene stengels zijn behaard, niet of weinig vertakt en zonder waslaagje.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: Ruige scheefkelk: De donkergroene rozetbladenzijn eirond tot langwerpig en ondiep en verwijderd gezaagd. De zeven tot twintig stengelbladen hebben aan de voet geen oortjes of zeer kleine afgeronde oortjes, de hogere stengelbladen zijn sterker getand.
Pijlscheefkelk: De donkergroene rozetbladen zijn eirond tot langwerpig, in de korte steel versmald en ondiep getand of met een gave rand. De vijfentwintig tot vijfendertig stengelbladen groeien dicht opeen, zijn langwerpig, ondiep getand en vaak sterk behaard. Aan de voet zitten 1-2 mm lange, spitse, afstaande stengelomvattende oortjes.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. Een bloeiwijze met veel bloemen, die zich na de bloei verlengd. De witte bloemen zijn 4-6 mm.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Ruige scheefkelk: Een doosvrucht. De iets afgeplatte vruchten zijn 1½-3½ cm lang en 1-1½ mm breed. In elk hokje zit één rij zaden. De middennerf van de vruchtkleppen is ook bovenaan duidelijk aanwezig. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Pijlscheefkelk: Een doosvrucht. De rechtopstaande hauwen zijn 3 tot soms 7 cm lang en staan dicht op elkaar. De vruchtkleppen hebben een duidelijke middennerf, die tot ongeveer het midden doorloopt. De zaden zijn rondom breed gevleugeld. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Pijlscheefkelk
dzn.eldoc.ub.rug.nl


Ruige scheefkelk
dzn.eldoc.ub.rug.nl


Ruige scheefkelk
dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge, voedselarme, kalkrijke grond (zand en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Oude stadsmuren, kalkhellingen en mergelgroeven.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond.
Pijlscheefkelk komt o.a. voor in Duitsland en Frankrijk.


gbif.org

Ruige scheefkelk en Pijlscheefkelk

Nederland: Ruige scheefkelk: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.
Pijlscheefkelk: Zeer zeldzaam in Limburg op oude stadsmuren.
Rode lijst 2012. Gevoelig. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.

Pijlscheefkelk

verspreidingsatlas.nl

Ruige scheefkelk

verspreidingsatlas.nl

Platte scheefkelk (Arabis hirsuta subsp. planisiliqua)

verspreidingsatlas.nl

Ruige scheefkelk en Pijlscheefkelk (Arabis hirsuta)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Ruige scheefkelk: Vrij zeldzaam in het kustgebied. Eelders zeer zeldzaam.
Pijlscheefkelk: Zeer zeldzaam ingeburgerd in enkele steden (o.a. in Brugge en Ieper).
Rode lijst. Zeer zeldzaam.


Ruige scheefkelk en Pijlscheefkelk

Wallonië: Zeer zeldzaam in het Maasgebied en in de Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Kleines Turmkraut
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra