Wilde planten in Nederland en België

Ruige scheefkelk (Pijlscheefkelk) - Arabis hirsuta

Frysk:

English: Hairy Rock-cress

Français: Arabette hérissée, Arabette sagittée

Deutsch: Behaarte Gänsekresse, Pfeil-Gänsekresse

Synoniemen: Arabis sagittata (Pijlscheefkelk)

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Arabis is waarschijnlijk afkomstig van Arabia (Arabië) en zou er dan op kunnen wijzen, dat deze planten vaak op droge, zandige plaatsen (zoals de Arabische woestijnen) groeien. Hirsuta betekent ruwharig en sagittata is pijlvormig.

Ondersoorten: Bij ons komen twee ondersoorten voor: Ruige scheefkelk (Arabis hirsuta subsp. hirsuta) en Pijlscheefkelk (Arabis hirsuta subsp. sagittata). Pijlscheefkelk wordt ook wel beschouwd als een aparte soort: Arabis sagittata.

Ruige scheefkelk


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Maarten Langbroek - verspreidingsatlas.nl


© Koen van Zoest - verspreidingsatlas.nl

Pijlscheefkelk


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl 


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Herbier Pontarlier-Marichal - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 30-90 cm.


kuleuven-kulak.be/bioweb


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk -
CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Wortels


plantdata.bio.cmich.edu -
CC BY-NC 3.0


mississippiplants.org -
CC BY-NC 3.0


mississippiplants.org -
CC BY-NC 3.0


hasbrouck.asu.edu -
CC0-1.0

Stengels: De donkergroene stengels zijn behaard, niet of weinig vertakt en zonder waslaagje.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk -
CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk -
CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: Ruige scheefkelk: De donkergroene rozetbladenzijn eirond tot langwerpig en ondiep en verwijderd gezaagd. De zeven tot twintig stengelbladen hebben aan de voet geen oortjes of zeer kleine afgeronde oortjes, de hogere stengelbladen zijn sterker getand.
Pijlscheefkelk: De donkergroene rozetbladen zijn eirond tot langwerpig, in de korte steel versmald en ondiep getand of met een gave rand. De vijfentwintig tot vijfendertig stengelbladen groeien dicht opeen, zijn langwerpig, ondiep getand en vaak sterk behaard. Aan de voet zitten 1-2 mm lange, spitse, afstaande stengelomvattende oortjes.


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. Een bloeiwijze met veel bloemen, die zich na de bloei verlengd. De witte bloemen zijn 4-6 mm.


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Vruchten: Ruige scheefkelk: Een doosvrucht. De iets afgeplatte vruchten zijn 1½-3½ cm lang en 1-1½ mm breed. In elk hokje zit één rij zaden. De middennerf van de vruchtkleppen is ook bovenaan duidelijk aanwezig. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Pijlscheefkelk: De rechtopstaande hauwen zijn 3 tot soms 7 cm lang en staan dicht op elkaar. De vruchtkleppen hebben een duidelijke middennerf, die tot ongeveer het midden doorloopt. De zaden zijn rondom breed gevleugeld. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar).


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Pijlscheefkelk


Ruige scheefkelk
Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge, voedselarme, kalkrijke grond (zand en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Oude stadsmuren, kalkhellingen en mergelgroeven.

Verspreiding

Wereld: Arabis hirsuta: Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond.

Ruige scheefkelk: Europa.



Pijlscheefkelk: Europa en Azië.

Nederland: Ruige scheefkelk: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.

Arabis hirsuta

Ruige scheefkelk

Pijlscheefkelk: Zeer zeldzaam in Limburg op oude stadsmuren.

Vlaanderen: Ruige scheefkelk: Zeldzaam. Het meest in het kustgebied.
Wallonië: Zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen.

Arabis hirsuta

Ruige scheefkelk

Vlaanderen: Pijlscheefkelk: Mogelijk zeer zeldzaam ingeburgerd in enkele steden (o.a. in Brugge en Ieper).
Wallonië:
Niet in Wallonië.

Pijlscheefkelk

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Kleines Turmkraut
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL