Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Ruwe smeerwortel - Symphytum asperum

Andere namen

Frysk:

English: Rough Comfrey

Français: Consoude hérissée

Deutsch: Rauher Beinwell

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Boraginales

Familie: Boraginaceae (Ruwbladigenfamilie)

Geslacht: Symphytum (Smeerwortel)

Soort: Symphytum asperum

Naamgeving (Etymologie): Uit de penwortel werd een gomachtige stof gewonnen die als heelmiddel bij wonden werd gebruikt. Hieraan dankt de plant haar naam. Symphytum is afgeleid van het Griekse Symphyein en betekent samengroeien. De plant werd gebruikt bij botbreuken om deze weer aan elkaar te laten groeien. Asperum betekent ruw.

Kruising: Bastaardsmeerwortel (Symphytum x uplandicum) is de hybride van Gewone smeerwortel en Ruwe smeerwortel.
De wel als Bastaard smeerwortel aangeduide kruising staat op vergelijkbare standplaatsen als Gewone smeerwortel. Ze is ontstaan in de Kaukasus waar de arealen van de beide stamouders elkaar overlappen en is van daaruit in tal van landen ingevoerd, o.a. als veevoer, en daar verwilderd en lokaal ingeburgerd. Het taxon is gedeeltelijk fertiel, kan met beide stamouders terugkruisen en zo bastaardzwermen vormen die allerlei overgangen naar genoemde taxa kunnen vertonen. In zuivere vorm verschilt ze van Ruwe smeerwortel door o.a. de borstelharen op de stengel. Bij de kruising zijn deze haren rolrond terwijl ze bij de Ruwe smeerwortel zijdelings afgeplat zijn. Voor de verschillen met Gewone smeerwortel wordt naar deze soort verwezen. Evenals de andere Smeerwortels wordt ze door bijen en hommels bestoven en worden de doffe tot zwak glanzende, gerimpelde nootjes, die van mierenbroodjes zijn voorzien, door deze dieren versleept of worden de zaden via darmen verspreid.
René van Moorsel, 2014 - CC BY-SA 3.0


Bastaardsmeerwortel
Danny S. - CC BY-SA 3.0


Bastaardsmeerwortel
Finchj - CC BY-SA 3.0


Bastaardsmeerwortel
Tristram Brelstaff - CC BY 2.0


Bastaardsmeerwortel
Danny S. - CC BY-SA 3.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 50-180 cm.

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn niet gevleugeld, borstelig en stekelig behaard.

Bladeren: De bovenste stengelbladen zijn kort gesteeld, de onderste zittend. De wortelbladen zijn eirond tot langwerpig en worden 20-40 cm lang. De stengelbladen zijn lancetvormig en de voet is versmald of bijna hartvormig.

Bloemen: Tweeslachtig. De 1-1,7 cm grote, klokvormige bloemen zijn eerst roze, maar later worden ze blauw. De behaarde kelk is minder dan half zo lang (3-4 mm) als de kroon.

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De nootjes zijn korrelig gerimpeld. Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige tot vaak halfbeschaduwde plaatsen op vochtige, omgewerkte, voedselrijke tot zeer voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Ruderale plaatsen, ruigten, bermen, struwelen en akkers.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië (Iran) en Zuidoost-Rusland (de Kaukasus). In diverse Europese landen ingeburgerd, o.a. in Midden- en Zuid-Scandinavië, Groot Brittannië en Frankrijk.


gbif.org

Nederland: Mogelijk op enkele plaatsen ingeburgerd, o.a. in Zuid-Limburg.

Ruwe smeerwortel

verspreidingsatlas.nl

Bastaardsmeerwortel (Symphytum x uplandicum)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Plaatselijk ingeburgerd. Het meest in de Dijlevallei ten zuiden van Leuven, in de ruime omgeving van Brussel, in Haspengouw en in de vallei van de Grote Nete. De meeste planten zijn echter niet raszuiver doordat ze zijn gekruist met Gewone smeerwortel.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.


Wallonië: Ingeburgerd in het oosten.

© 2001-2018 K.M. Dijkstra