Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Schaduwkruiskruid - Senecio nemorensis

Andere namen

Frysk: Strewielkrúswoartel

English: Wood Ragwort

Français: Séneçon de Fuchs

Deutsch: Fuchs-Greiskraut

Verouderde of andere namen: Senecio ovatus, Senecio fuchsii

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Senecio (Kruiskruid)

Soort: Senecio nemorensis

Naamgeving (Etymologie): De naam kruiskruid is misschien ontstaan door de kruisgewijs staande bladen, maar meer waarschijnlijk is dat het een verbastering is van de Duitse naam Greiskraut. Senecio komt van senex (grijsaard), om het spoedig zichtbaar wordende vruchtpluis. Nemorensis betekent van het bos.

Ondersoorten: In Nederland komt alleen Senecio nemorensis subsp. fuchsii (Senecio ovatus subsp. ovatus) voor. In België (o.a. in de Hoge Ardennen) vind je ook Senecio nemorensis subsp. nemorensis (Senecio ovatus subsp. alpestris). Deze heeft meer bloemhoofdjes (16 tot 25) en meestal zittende of soms stengelomvattende bladen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een korte wortelstok met vaak korte uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


© Dipi-Uniud - CC BY-NC-ND 2.5 it

Stengels: De rechtopstaande, geribde stengels zijn vaak vrij sterk vertakt (met name in het bovenste deel), kantig, dicht bebladerd en weinig of niet behaard. Vaak hebben ze ze een roodachtige kleur.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be

Bladeren: De verspreidstaande, zittende bladeren zijn  langwerpig tot lancetvormig met een versmalde voet. De bladrand is getand. Alleen aan de onderkant zijn ze behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be

Bloemen: Polygaam. De 2-3 cm grote bloemhoofdjes zitten in brede schermvormige pluimen. De twee tot zeven onregelmatig geplaatste lintbloemen zijn geel en vaak iets teruggeslagen. Ook veel buisbloemen zijn er niet te vinden in een bloem. In de binnenste omwindselkrans zitten gemiddeld acht rolronde blaadjes. De omwindselbladen hebben een zwarte top. Bloemen met vijf vergroeide meeldraden en een onderstandig vruchtbeginsel met een stijl en twee stempels.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De geribde zaden zijn kaal en het vruchtpluis is geelachtig wit. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende, humeuze grond (leem en löss).

Groeiplaatsen: Bossen (lichte plekken in loofbossen en hellingbossen), bosranden, struwelen, kapvlakten, brandvlakten, stormvlakten, langs spoorwegen (spoorbermen) en bermen.

Verspreiding

Wereld: Van Midden- en Oost-Europa door West- en Noord-Azië tot in Japan, maar met verscheidene onderbrekingen. Subsp. fuchsii komt voor in Midden- en Zuidoost-Europa, noordwestelijk tot in Nederland.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg, zeldzaam elders in het zuidoosten en in het aangrenzende rivierengebied en zeer zeldzaam in het midden van het land, in Noord-Brabant en bij Leiden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen in de Voerstreek en de Leemstreek. Elders zeldzaam of ontbrekend.
Rode lijst. Vrij zeldzaam.


Wallonië: Algemeen ten zuiden van de lijn Samber en Maas en vrij zeldzaam in Brabant. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm

© 2001-2018 K.M. Dijkstra