Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Scherpe boterbloem - Ranunculus acris

Andere namen

Frysk: Bûterblom

English: Meadow Buttercup

Français: Renoncule âcre

Deutsch: Scharfer Hahnenfuß

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Ranunculales

Familie: Ranunculaceae (Ranonkelfamilie)

Geslacht: Ranunculus (Boterbloem)

Soort: Ranunculus acris

Naamgeving (Etymologie): Boterbloem is vanwege de boterkleurige bloemblaadjes. Ranunculus is het verkleinwoord van het Latijnse rana en betekent kikker. Ranonkels groeien vaak in of langs het water en in vochtige weiden, de plek waar veel kikkers voor komen. Acris is het Latijnse woord voor scherp, naar de smaak van de plant.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni, juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 30-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een korte wortelstok.


bisque.cyverse.org - CC0-1.0


bisque.cyverse.org - CC BY-NC 3.0


images.cyberfloralouisiana.com - CC BY-NC 3.0


plantdata.bio.cmich.edu - CC BY-NC 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn behaard en dofgroen. De bloemstelen zijn slank, rond en niet gegroefd.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande,  handvormige bladeren zijn gedeeld in vijf of zeven slippen, vaak met een zwarte tekening. De onderste langgesteelde  bladeren zijn hoekig en zeer diep ingesneden. De bovenste bladeren zijn zittend, met lintvormige slippen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De glanzend gele bloemen zijn 2-3 cm in doorsnee. Ze hebben vijf kroonbladen en een rechtopstaande kelk. De vijf behaarde  kelkbladen zitten tegen de kroon aangedrukt. De bloembodem is kaal. Bloemen met veel meeldraden. De rolronde bloemsteel is behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De vruchten zijn kaal. De vruchtsnavel is kort en zwak gebogen of recht. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot zeer voedselrijke grond (vrijwel alle grondsoorten).

Groeiplaatsen: Bermen, dijken, grasland (vochtig, bemest grasland, hooiland en weiland), waterkanten (slootkanten), bossen (langs bospaden), kapvlakten, zeeduinen (duinvalleien) en afgravingen (leemgroeven).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de meest zuidelijke delen. Ingevoerd in o.a. Noord-Amerika, Zuid-Afrika, oostelijk Afrika en Nieuw-Zeeland.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen.


Wallonië: Zeer algemeen.

Toepassingen

Boterbloemen zijn min of meer giftig, acris. Vroeger werd de boterbloem gebruikt bij huidziekten en gewrichtsontsteking, tegenwoordig in homeopathische preparaten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)


Scharfer Hahnenfuss
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra