Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Schildereprijs - Veronica scutellata

Andere namen

Frysk: Skyldsiederf

English: Marsh Speedwell

Français: Veronique à écussons

Deutsch: Schild-Ehrenpreis

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Plantaginaceae (Weegbreefamilie)

Geslacht: Veronica (Ereprijs)

Soort: Veronica scutellata

Naamgeving (Etymologie): De naam ereprijs is mogelijk afkomstig van de Vlaamse botanist Dodoens, die de planten eer ende prijs oft loffgaf vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Er zijn echter nog een tweetal verklaringen in omloop. Ereprijs zou zijn naam te danken hebben aan het feit dat in de Middeleeuwen winnaars van grote toernooien een krans kregen van deze bloemen. Een derde verklaring is dat een Frankische koning vele jaren aan huiduitslag leed en daarvoor, na goede raad van een jager, dit plantje gebruikte en genas van de huiduitslag. Toen gaf hij het plantje de naam ereprijs. Veronica is genoemd naar de heilige Veronica. Veronica zou in een zweetdoek de afdruk gekregen hebben van het aangezicht van Christus. Sommigen menen in de bloem een weergave te zien van die afdruk. Scutellata betekent schotelvormig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt of helofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 7-30 cm.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Fornax - CC BY-SA 3.0

Wortels


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Stengels: De liggende, opstijgende of rechtopstaande, gladde stengels zijn meestal kaal.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De tegenoverstaande, zittende bladeren zijn lijnvormig tot langwerpig, spits, iets gezaagd tot gaafrandig en geleidelijk in een wigvormige of iets afgeronde voet versmald. Ze zijn lichtgroen of bruin aangelopen.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De langgesteelde ijle bloemtrossen zitten meestal afzonderlijk in de oksel van één blad van een bladpaar. De as tussen de bloemen is iets geknikt. De 5-6 mm grote bloemen zijn bleekroze, wit of soms bleekblauw met donkerder nerven. De kleine schutbladen zijn korter dan de steel en bloem samen. De kroonbuis is erg kort en lijkt een ring die de vier kroonbladen met elkaar verbindt. Verder hebben de bloemen vier kelkbladen, twee meeldraden en een bovenstandig vruchtbeginsel met een stijl en stempel.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een platte doosvrucht. De vruchten zijn sterk zijdelings afgeplat, omgekeerd hartvormig, kaal en veel langer dan de kelk. De stijlrest staat in de insnijding bovenaan de vrucht. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige, iets open plaatsen op natte, voedselarme tot matig voedselrijke, fosfaatarme, zwak zure grond of in ondiep water (zand en laagveen en soms op klei).

Groeiplaatsen: Waterkanten en water (sloten, weidebeekjes, vennen, greppels, vijvers en poelen), moerassen (veenmoerassen en verlandingsvegetaties), zeeduinen (duinpannen), ijsbaantjes, natte heide, grasland (nat weiland en venig hooiland), afgravingen ('s zomers droogvallende plekken van pas afgegraven terreinen) en kapvlakten van moerasbossen.

Verspreiding

Wereld: Koele en gematigde streken op het noordelijk halfrond, met een grote onderbreking in Oost-Siberië. Ingeburgerd in Argentinië, Australië en Nieuw-Zeeland.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het oosten en midden van het land en in laagveengebieden, zeldzaam in het rivierengebied en in de duinen en zeer zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied en in Zeeland. Niet of nauwelijks in Zuid-Limburg en Flevoland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Leemstreek, de Polders en de Duinen. Het meest in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Zeldzaam in de Ardennen. Elders zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra