Wilde planten in Nederland en België

Sofiekruid - Descurainia sophia

Frysk: Fine raket

English: Flixweed

Français: Sagesse des chirurgiens

Deutsch: Besenrauke

Synoniemen: Sisymbrium sophia, Sophiekruid

Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Descurainia is genoemd naar de Franse apotheker en botanicus François Descurain (1658-1740). Sophia is afkomstig uit het Grieks, wat wijsheid betekent, maar de naam kan ook afstammen van St. Sophia van Rome (gestorven rond 304). Zij was een jonge maagd die vereerd werd als een Christelijke martelares tijdens de regering van Diocletianus. Ze werd ingeroepen tegen late vorst en wordt in Duitsland kalte Sophie genoemd, een van de ijsheiligen.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of soms tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 30-90 cm.


© Bert Verbuggen - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Matt Lavin -
CC BY-SA 2.0


Meneerke bloem -
CC BY-SA 3.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De naar boven toe vertakte stengels zijn behaard met sterharen, zelden zijn ze kaal.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Bert Verbuggen - verspreidingsatlas.nl


Fornax -
CC BY-SA 3.0


Fornax -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De grijsgroene bladeren zijn twee- of drievoudig geveerd met lijnvormige bladslippen. Op de bladeren groeien eveneens sterharen. Het blad lijkt enigszins op een varenblad.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Fornax -
CC BY-SA 3.0


kuleuven-kulak.be/bioweb

Bloemen: Tweeslachtig. De bleekgele bloemen zijn 2-4 mm. De kroonbladen zijn korter dan de kelkbladen.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Bert Verbuggen - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be/bioweb


Sanja565658 -
CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. De gebogen tot bijna rechtopstaande hauwen zijn zeer smal (ongeveer 1 mm) en meestal 1½-2½ cm lang (soms 0,8-4½ cm). Tweezaadlobbig.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Marie Portas - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Hugues Tinguy - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, vrij voedselarme, kalkrijke, verstoorde zandgrond en op stenige plaatsen. Ze verdraagt enige betreding.

Groeiplaatsen: Wegranden, bermen (omgewerkte plaatsen), akkers, puin, zeeduinen (open plekken in bermen, begraasde duinen en bij bewoning), muren, ruderale plaatsen, ruigten (kalkrijke ruigten), langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), industrieterreinen en haventerreinen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Europa en Azië. Nu in alle werelddelen, in gematigde en koude streken.

Nederland: Vrij zeldzaam. Het meest in de duinen.

Vlaanderen: Vrij algemeen in het kustgebied. Elders veel zeldzamer. Sterk afgenomen.
Wallonië:
Verdwenen. Vroeger zeer zeldzaam.

Toepassingen

De oude naam Sophia chirurgorum betekent chirurgenwijsheid. Aan Sofiekruid werden wondhelende eigenschappen toegeschreven.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL