Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Soldaatje - Orchis militaris

Frysk:

English: Military orchid

FranÁais: Orchis militaire

Deutsch: Helm-Knabenkraut

Synoniemen:

Familie: Orchidaceae (OrchideeŽnfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Orchis betekent zaadbal of testikel. De beide wortelknollen lijken op testikels. Militaris betekent als soldaten.

Kruising: Soldaatje kan een bastaard vormen met Purperorchis (Orchis x hybrida).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 25-45 cm.


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


BerndH -
CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0 at


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0

Wortels: Twee ongedeelde, eironde, naar de top versmalde wortelknollen.


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0

Stengels: Een rechtopstaande, kale en iets kantige bloeistengel is naar boven vaak iets violet aangelopen, met in de onderste helft meerdere kleine, schedevormende bladeren (aan de voet met dunne, spitse scheden).


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Algirdas -
CC BY-SA 3.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De drie tot vijf grondstandige bladeren zijn eirond tot langwerpig-elliptisch, vlak en niet gevlekt. De bovenkant is glanzend. Ze zijn aan de top iets kapvormig samengetrokken en worden tot 15 cm lang. De hogere stengelbladen omsluiten de stengel wijd schedeachtig.


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De schutbladen zijn eirond-lancetvormig, dunvliezig, meestal violet gekleurd en 3-5 maal korter dan het vruchtbeginsel. De aar is 5-10 cm lang en bevat veel geurende bloemen. De helm is ei-lancetvormig, van buiten witachtig-roze (lichter dan de lip). De vlakke, 1,2-1Ĺ cm grote lip is licht rood met paarsachtige haarbundeltjes. De lip heeft drie lobben. De zijlobben zijn smal. De middenslip van de lip is aan de voet ongeveer even smal als de zijslippen, maar aan de top plotseling verbreed. De middenlob is zelf weer gedeeld in twee bredere lobben waartussen meestal een kleine tand zit. De spoor is kort, omlaaggericht en half zo lang als het vruchtbeginsel.


Dwergenpaartje -
CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold -
CC BY 2.5


Joachim Lutz -
CC BY-SA 4.0


Orchi -
CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige tot heel licht beschaduwde plaatsen op vochtige, voedselarme, kalkrijke grond (kijt, zand en leem).

Groeiplaatsen: Bossen (open plekken in loofbossen), bosranden, struwelen (kalkrijke zomen), kapvlakten, grasland (grazige hellingen en kalkgrasland), zeeduinen (duingrasland en duinvalleien) en afgravingen (zandgroeven).

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken in Europa en AziŽ. Van Noord-Portugal, Oost-Engeland en het Oostzeegebied (Zuid-Zweden). Oostelijk door SiberiŽ tot in Noord-China.

Nederland: Zeer zeldzaam, o.a. in Zuid-Limburg en in de Hollandse duinen.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam.
WalloniŽ:
Zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Batava, deel 22, Jan Kops, F.W. van Eeden en L.Vuyck (1906)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 4 (1800)


Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL