Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Stalkaars - Verbascum densiflorum

Andere namen

Frysk: Wolkrûd

English: Dense-flowered Mullein

Français: Molène faux-bouillon-blanc

Deutsch: Großblütige Königskerze

Verouderde of andere namen: Verbascum thapsiforme

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Scrophulariaceae (Helmkruidfamilie)

Geslacht: Verbascum (Toorts)

Soort: Verbascum densiflorum

Naamgeving (Etymologie): Verbascum is een verbastering van barbascum (gebaard), planten bedekt met vilt en voorzien van gebaarde meeldraden. Densiflorum betekent met dicht opeenstaande bloemen.

Kruising: Stalkaars kan een kruising vormen met Zwarte toorts (Verbascum nigrum x densiflorum).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 0,30-1,80 meter.


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Wortels: Een penwortel.


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0


storage.idigbio.org - CC BY-NC 3.0

Stengels: Stalkaars heeft één of meerdere rechtopstaande, behaarde stengels, die in het onderste deel meestal niet vertakt zijn. In het bovenste deel kan de stengel zich wel vertakken.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Marie Portas - CC BY-SA 2.0 FR

Bladeren: De plant vormt in het eerste jaar een bladrozet. De grote, geelgroene bladeren zijn wollig behaard. Ze  zijn langwerpig, vaak enigszins ruitvormig, gekarteld  tot getand  en hebben een lange spits. De verspreidstaande  stengelbladeren lopen vrijwel af tot het voorafgaande blad.


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze heeft onderaan korte zijtakken. In de aarvormige  bloeiwijze zitten de bloemen in kluwens bij elkaar. De 3-5 cm grote,  lichtgele bloemen zijn vrij vlak. De onderste twee meeldraden zijn langer dan de overige. De beide onderste helmdraden zijn 1,5 tot 2 maal zo lang als hun lang aflopende, oranje helmknoppen. Ze zijn aan de top vrijwel kaal. De bovenste drie meeldraden hebben wit-wollige helmdraden. De stempel loopt schuin langs de stijl af (lijn-spatelvormig). De schutbladen zijn 1½-4 cm lang.


© Niels Jeurink - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Tweezaadlobbig.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Pleple2000 - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselarme, kalkrijke, verstoorde grond (rivierzand, duinzand, zavel, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Rotsachtige plaatsen, zeeduinen, ruigten (kalkrijke ruigten), tussen straatstenen, kapvlakten, rommelplekken in houtwallen, steile kanten, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), haventerreinen, industrieterreinen, afgravingen (zandgroeven), braakliggende grond, bermen (open plaatsen) en grasland (ruige, begraasde kalkhellingen).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië, Marokko en Zuid-, Midden- en Oost-Europa. Elders soms ingeburgerd.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen  in het rivierengebied en in de Hollandse duinen. Elders zeldzamer. Niet in grote delen van Noord-Nederland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Stalkaars

verspreidingsatlas.nl

Stalkaars x Zwarte toorts (Verbascum nigrum x  densiflorum)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in stedelijke omgeving. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Toepassingen

De bloemen zijn medicinaal in gebruik, onder meer in hoestsiroop.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra