Wilde planten in Nederland en België

Stijve moerasweegbree (Kruipende moerasweegbree) - Baldellia ranunculoides

Frysk: Lyts kikkertsblêd, Krûpend kikkertsblêd

English: Lesser Water-plantain

Français: Alisma fausse renoncule, Flûteau rampant

Deutsch: Igelschlauch

Synoniemen: Echinodorus ranunculoides, Alisma ranunculoides, Kleine waterweegbree, Baldellia ranunculoides var. ranunculoides.
Kruipende waterweegbree, Echinodorus repens, Baldellia repens

Familie: Alismataceae (Waterweegbreefamilie)

Naamgeving (Etymologie): Baldellia is genoemd naar de negentiende eeuwse Italiaanse botanicus Bartolomea Bartolini-Baldelli. Ranunculoides betekent gelijkend op ranunculus (boterbloem) en repens kruipend.

Ondersoorten: Stijve moerasweegbree (Baldellia ranunculoides subsp. ranunculoides) en Kruipende moerasweegbree (Baldellia ranunculoides subsp. repens). Sommoge flora's beschouwen ze als twee afzonderlijke soorten (Baldellia ranunculoides en Baldellia repens).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hydrofyt of helofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: Stijve moerasweegbree: 5-50 cm.
Kruipende moerasweegbree: Tot 40 cm.

Stijve moerasweegbree


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Malcolm Storey
- bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Kruipende moerasweegbree


© Egbert de Boer - verspreidingsatlas.nl


Olivier Argagnon -
CC BY-NC-SA 4.0


© Pieterjan Vervecken -
CC BY-NC-ND 3.0


Michael D. Pirie -
CC BY 4.0

Wortels

Stijve moerasweegbree


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Kruipende moerasweegbree


Michael D. Pirie -
CC BY 4.0


Real Jardín Botánico -
CC BY-NC 4.0


© Mark Scheepens -
CC BY-NC-ND 3.0


© Mark Scheepens -
CC BY-NC-ND 3.0

Stengels: Stijve moerasweegbree: De meestal rechtopstaande, soms opstijgende of zelden liggende stengels zijn niet bebladerd en wortelen zelden of niet. Ze zijn vrij fors en worden tot 3 mm dik.
Kruipende moerasweegbree: De dunne, tot ongeveer 1 mm brede stengels zweven in het water of kruipen over de grond. Ze vormen uitlopers en wortelen op de knopen en zo ontstaan er weer nieuwe rozetten.

Stijve moerasweegbree


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant
- CC BY-SA 4.0


Christian Fischer -
CC BY-SA 3.0

Kruipende moerasweegbree


Michael D. Pirie -
CC BY 4.0


© Arno van Stipdonk -
CC BY-NC-ND 3.0


© Jan Slaats -
CC BY-NC-ND 3.0


© Sabine Meersseman -
CC BY-NC-ND 3.0

Bladeren: Stijve moerasweegbree: De rozetbladen zijn smal spatelvormig en versmald in een steel, die vaak veel langer is dan de bladschijf. Onder water blijvende planten vormen soms alleen lijnvormige, naar de top geleidelijk versmalde bladeren.
Kruipende moerasweegbree: De bladeren zijn smal spatelvormig en naar de voet geleidelijk in de steel versmald. De bladschijf is vaak langer dan de steel.

Stijve moerasweegbree


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Christian Fischer -
CC BY-SA 3.0


Vengolis - CC BY-SA 4.0


Kristian Peters -
CC BY-SA 3.0

Kruipende moerasweegbree


© Arno van Stipdonk -
CC BY-NC-ND 3.0


© Kjell Nilsen -
CC BY-NC-ND 3.0


© Mariet Verbeek -
CC BY-NC-ND 3.0


© Hinko Talsma -
CC BY-NC-ND 3.0

Bloemen: Stijve moerasweegbree: Tweeslachtig. De 1-1,6 cm grote bloemen groeien in één of twee kransen boven elkaar. Elke krans bevat zes tot twintig bloemen. De kroon is meestal wit of soms bleekroze met een gele nagel. De bloemen heben zes meeldraden en ze zijn kleiner dan 1 mm. Ze zijn vaak kleiner dan die van Kruipende moerasweegbree. De bloemsteel is ook na de bloei opgericht.
Kruipende moerasweegbree: De bloemen vormen (vrijwel) zittende schermen. Elk scherm zit temidden van een bladrozet en bevat een klein aantal bloemen (kransen van twee tot zes). De bloemen zijn lila (donkerder roze dan die van Stijve moerasweegnree) en 1½-2,2 cm (ze zijn vaak groter dan die van Stijve moerasweegbree). De meeldraden zijn groter dan 1 mm. De top van de bloemsteel kromt zich na de bloei omlaag.

Stijve moerasweegbree


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Valentine Kalwij- verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Malcolm Storey
- bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Kruipende moerasweegbree


Mathieu Menand -
CC BY-SA 2.0 FR


© Kjell Nilsen -
CC BY-NC-ND 3.0


© Jan Ligtenberg -
CC BY 3.0


© Ruud van Middelkoop -
CC BY-NC-ND 3.0

Vruchten: Stijve moerasweegbree: Een eenzadige dopvrucht of nootje De vruchthoofdjes worden tot 8 mm breed en zijn rondachtig en kaal. Ze kunnen bijna vijftig nootjes per hoofdje bevatten. Eenzaadlobbig.
Kruipende moerasweegbree
: De vruchthoofdjes zijn ongeveer 5 mm breed en bevatten gemiddeld ongeveer vijftien vruchtjes. De vruchtjes zijn 2 mm lang, met zeer kleine haartjes.

op de vruchtjes (meer dan 20 op een ca 5 mm breed hoofdje) zitten geen papillen.

Stijve moerasweegbree


© Malcolm Storey
- bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Wim Rubers -
CC BY 3.0


John de Vos - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Digitale zadenatlas

Kruipende moerasweegbree


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Stijve moerasweegbree: Zonnige, open plaatsen op periodiek overstroomde, matig voedselarme tot matig voedselrijke, meestal zwak zure grond. Ook op blijvend onder water staande plekken (zand, leem en katteklei).
Kruipende moerasweegbree: Zonnige, open plaatsen op periodiek overstroomde, matig voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure, humusarme grond en ook in blijvend, ondiep water met een bodem van zand of leem.

Groeiplaatsen: Stijve moerasweegbree: Water, waterkanten en moerassen (vennen, 's zomers droogvallende duinplassen, langs en in gegraven poelen, ondiepe plasjes, sloten en waterlopen met min of meer stromend water), afgravingen, ijsbaantjes en grasland (in en langs greppeltjes in drassig hooiland).
Kruipende moerasweegbree: Water en waterkanten (plassen, sloten, heidevennen, wielen, zandputten en leemputten).

Verspreiding

Wereld: Baldellia ranunculoides: Europa.
Stijve moerasweegbree: Voornamelijk in West-Europa.
Kruipende moerasweegbree: West-Europa.

Baldellia ranunculoides

Stijve moerasweegbree

Kruipende moerasweegbree

Nederland: Stijve moerasweegbree: Zeldzaam. Zeer sterk afgenomen.
Kruipende moerasweegbree: Zeldzaam, o.a. in de Kempen in Noord-Brabant. Afgenomen.

Stijve moerasweegbree

Kruipende moerasweegbree

Vlaanderen: Stijve moerasweegbree: Zeldzaam in de Kempen en op enkele plaatsen in de zandige delen van Vlaanderen. Sterk afgenomen.
Kruipende moerasweegbree
: Zeldzaam in de Kempen. Sterk afgenomen.
Wallonië: Stijve moerasweegbree: Verdwenen.
Kruipende moerasweegbree
: Zeer waarschijnlijk verdwenen.

Stijve moerasweegbree

Kruipende moerasweegbree

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Stijve en Kruipende moerasweegbree


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


Icones et descriptiones plantarum, deel 1, A.J. Cavanilles (1791)


Plantago aquatica humilis angustifolia et longifolia
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)


Les Liliacées, deel 5, P.J. Redouté (1805-1816)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL