Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Tamme kastanje - Castanea sativa

Andere namen

Frysk: Nuete kastanje

English: Sweet Chestnut

Français: Châtaignier commun

Deutsch: Edelkastanie

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fagales

Familie: Fagaceae (Napjesdragersfamilie)

Geslacht: Castanea (Kastanje)

Soort: Castanea sativa

Naamgeving (Etymologie): De herkomst van Castanea is niet duidelijk. Volgens sommigen is het afgeleid van Kastana, een stad in Thessaiië, waar vele mooie kastanje-bomen groeiden. Volgens de mythologie werd de nimf Nea (casta-nea) tegen haar zin door Jupiter bezocht en overweldigd, daarna pleegde ze zelfmoord en werd door Jupiter in een kastanje veranderd. Sativa betekent gekweekt of tam.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 15-30 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Daderot - Public Domain


Luis Miguel Bugallo Sánchez - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een diepgaand wortelstelsel.

Stam: Een brede kroon. De schors van oudere bomen is bruingrijs met lengtegroeven.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De 0,5 cm grote knoppen zijn groenachtig bruin, eivormig en met twee of drie schubben.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande en uin twee rijen staande,  tot 25 cm lange bladeren zijn langwerpig, iets leerachtig, glanzend donkergroen, enkelvoudig, grof, scherp getand en met een spitse  top.  Aan onderkant zijn ze eerst behaard, maar later worden ze kaal. De grootste breedte zit onder het midden.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De lange, aarvormige, geelgroene bloeiwijzen staan rechtop in de bladoksels. Mannelijke bloemen  met vele witte meeldraden. Vrouwelijke bloemen groeien aan de voet, meestal drie aan drie en de mannelijke bloemen er boven. Ze worden tot 20 cm lang, hebben zes bloembladen, die alleen bovenaan vrij zijn en zes stijve, draadvormige stempels. Tijdens de bloei gaan de bloeiwijzen meer hangen.


mannelijke bloemen
Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


mannelijke bloemen
Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


mannelijke bloemen
kuleuven-kulak.be


vrouwelijke bloem
kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of noot. Vruchten met één tot drie gladde, glanzende, eetbare noten (tamme kastanjes). Het omhulsel is een groene, langstekelige, openspringende bolster. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, warme plaatsen op matig droge tot matig vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure grond (zand en leem).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen en hellingbossen), bosranden en zeeduinen (binnenduinen).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit het Middellandse-Zeegebied, het Zwarte-Zeegebied en in de Alpen. Sinds lang ingeburgerd (de Romeinse tijd) in West- en Midden-Europa. Ook in Klein-Azië en de Kaukasus.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam, maar plaatselijk algemeen op de hogere gronden van Midden- en Zuid-Nederland en in Zuid-Limburg, zeldzaam in Drenthe en in de binnenduinen en zeer zeldzaam op de Waddeneilanden en in laagveen-, rivierklei- en zeekleigebieden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen, maar zeldzaam in het kustgebied.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen.

Toepassingen

Tamme kastanjes zijn gepoft prima eetbaar. De Romeinen maakten er een soort pap (pollenta) van. Men droogde de kastanjes langzaam boven een open vuur, waarna ze werden gemalen en met melk gemengd. Kastanjehout wordt evenals eikenhout gebruikt voor lambrizeringen en balken.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra