Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Taxus - Taxus baccata

Andere namen

Frysk: Taksis

English: Yew

Français: If

Deutsch: Eibe

Verouderde of andere namen: IJf

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Coniferales

Familie: Taxusfamilie (Taxaceae)

Geslacht: Taxus

Soort: Taxus baccata

Naamgeving (Etymologie): Taxus stamt mogelijk uit het Sanskriet: taxs (behouwen of bewerken). Taksh-aka is een boom, waarvan uit het hout de beste bogen werden gemaakt. Het kan ook afstammen van het Griekse taxon (boog), omdat het hout eveneens voor bogen gebruikt werd, maar het zou ook kunnen zijn afgeleid van toxon (giftig), naar het gebruikt als pijlgif. Het gif van Taxus houdt, net zo als Digitalis, de werking van het hart tegen. Baccata betekent bes.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom of struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Maart, april en mei.

Afmeting: 3-18 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een diepgaand wortelstelsel.

Stam: Een piramidevormige boom, die vanaf de voet vertakt is. De schilferende schors is roodbruin. De bast is erg giftig, evenals het blad.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: Jonge takken zijn heldergroen, maar in het tweede jaar worden ze bruin.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande,  wintergroene naalden zijn meestal  1-1½ cm lang en 2-3 mm breed. Ze zijn glanzend donkergroen, van onderen lichter groen, lijnvormig, vlak en toegespitst. Ze groeien schijnbaar in twee rijen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Tweehuizig. De bloemen zijn groen. Mannelijke bloemen bevatten zes tot veertien gele meeldraden. Ze bestaan uit een soort geelachtige kegeltjes, die in de oksels van naalden aan jonge twijgen groeien. Vrouwelijke bloemen groeien alleen of in paren.


kuleuven-kulak.be


kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een kegelbes. Een meestal rode, maar soms gele, afgeknot ronde, vlezige schijnvrucht van ongeveer 1 cm met één zaadje. De zaden zijn zeer giftig, maar het vruchtvlees niet. Vogels eten de besachtige vruchten en via hun uitwerpselen worden de niet verteerde harde zaden verspreid. Naaktzadig (naaldboom).


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot soms zwaar beschaduwde plaatsen op matig droge tot vochtige, goed doorluchte, matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkhoudende, humeuze grond (leem en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (kalkrijke loofbossen), struwelen, heggen, waterkanten (langs bosbeken), rotsen, steile stenige hellingen, begraafplaatsen, in spleten van oude muren en zeeduinen (binnenduinbossen).

Verspreiding

Wereld: West-, Midden- en Zuid-Europa, in West-Azië (in de omgeving van de Zwarte Zee en de Kaspische Zee) en in Noord-Afrika.


gbif.org

Nederland: Zeer zeldzaam inheems bij Boekelo, Winterswijk en op een paar plaatsen in Twente. Elders vrij algemeen verwilderd en ingeburgerd.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Waarschijnlijk als inheemse soort verdwenen. Op vrij veel plaatsen verwilderd en ingeburgerd.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Zeldzaam inheems in het Maasgebied. Elders hier en daar ingeburgerd.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

Het oranjebruine hout is zeer buigzaam en werd gebruikt voor het maken van handbogen. Vroeger was het in Europa op veel plaatsen een heilige boom.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 6, Johann Carl Krauss (1801)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 6, Johann Carl Krauss (1801)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra