Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Uitstaande vetmuur - Sagina apetala subsp. erecta

Andere namen

Frysk: Utsteande fetmier

English: Annual Pearlwort

Français: Sagine apétale

Deutsch: Aufrechtes Mastkraut

Verouderde of andere namen: Sagina micropetala, Tengere vetmuur

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Sagina (Vetmuur)

Soort: Sagina apetala ssp. erecta

Naamgeving (Etymologie): Sagina betekent meststof. De planten werden meer als mest dan als voedsel gebruikt. Volgens anderen komt sagina echter van saginare (vetmesten). Mogelijk i.v.m het voeren van vee, bijv. ganzen, die werden gevoerd (vetgemest) met sagina. Apetala betekent zonder bloemkroonbladen en erecta opstijgend.

Opmerking: Tot voor kort waren Uitstaande vetmuur (Sagina apetala subsp. erecta of Sagina micropetala) en Donkere vetmuur (zie daar) samen bekend onder de naam Tengere vetmuur (Sagina apetala).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 2-15 cm.


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Wortels: Er is één wortelstelsel.

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn draaddun en sterk vertakt. De bloemsteel is na de bloei aan de top gebogen, maar gaat later weer rechtop staan.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: De lichtgroene bladeren vormen geen rozet. Ze zijn kaal, maar op de bladeren groeien soms klierharen en aan de voet stijve wimperharen. Ze lopen uit in een 0,3 mm lang stekelpuntje.


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De alleenstaande bloemen groeien op kleverig behaarde of kale stelen. Ze zijn groen of wit, viertallig en 2-4 mm. De kroon is zeer klein en valt spoedig af. De kelkbladen zijn kaal en 1-1,6 mm lang en staan in de vruchttijd meestal rechtaf. De buitenste twee kelkbladen zijn stomp of iets kapvormig. In de knop hebben de kelkbladen een roze-rode tand.


Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


uitgebloeid
Cor Nonhof - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. In de vruchttijd staan de kelkbladen onder de vrucht als een ster uitgespreid (recht afstaand), de twee binnenste kelkbladen zijn stomp, de twee buitenste zijn spits of hebben een kort stekelpuntje. De zaden zijn kortlevend (1-5 jaar). Tweezaadlobbig.


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot iets vochtige, matig voedselrijke en vaak stenige grond (tredplant).

Groeiplaatsen: Langs spoorwegen (spoorwegterreinen), industrieterreinen, braakliggende grond, bermen (omgewerkte plaatsen), akkers (in ploegvoren van braakliggende akkers op zandige klei en löss), bermen (langs paden en wegen), tussen straatstenen, op gruispaden en aan de voet van lage muurtjes.

Verspreiding

Wereld: Zuid-, Midden- en West-Europa, West-Azië en noordelijk Afrika. Ingeburgerd op een paar plaatsen in o.a. Noord-Amerika, Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland en Australië. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet zijn onderscheiden.


gbif.org
Uitstaande vetmuur en Donkere vetmuur (Sagina apetala)


gbif.org

Uitstaande vetmuur

Nederland: Vrij algemeen. Het meest in stedelijke gebieden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen. Het meest in de duinen, maar ook elders neemt de soort in aantal toe. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet zijn onderscheiden.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Tengere vetmuur (Uitstaande vetmuur en  Donkere vetmuur)

Wallonië: Waarschijnlijk vrij zeldzaam. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet worden  onderscheiden.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra