Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Vijfvingerkruid - Potentilla reptans

Andere namen

Frysk: Hantsjeblêd

English: Creeping Cinquefoil

Français: Potentille rampante

Deutsch: Kriechendes Fingerkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Geslacht: Potentilla (Ganzerik)

Soort: Potentilla reptans

Naamgeving (Etymologie): Potentilla komt van het Latijnse woord potens (krachtig). Dit vanwege de geneeskrachtige werking. Reptans betekent kruipend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 10-50 cm, maar soms tot 1 meter lang.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels


http://www.kuleuven-kulak.be


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Stengels: De kruipende, gedraaide stengels ziijn vaak roodachtig Ze zijn verspreid behaard en wortelen op de knopen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande,  lang gesteelde bladeren zijn handvormig (vijf- tot zeventallig). De deelblaadjes met de grootste breedte boven het midden. Bovenaan zijn ze afgerond, vrij stevig en met ondiepe, niet toegespitste zaagtanden. De steunblaadjes van de stengelbladen zijn niet gedeeld.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De alleenstaande, gele bloemen groeien in de bladoksels. Ze zijn 1-2,5 cm en vijftallig, zelden viertallig. Een brede  bloembodem met vijf  kroonbladen zonder  oranje vlek, vijf kelkbladen  en  vijf  bijkelkblaadjes die niet zijn gedeeld.  De kelk is na de bloei maar weinig vergroot. Een bloem heeft verder  vele meeldraden  en eveneens vele bovenstandige vruchtbeginsels  met een stijl  en stempel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De niet rood wordende vruchten zijn nauwelijks verdikt. De zaden zijn kortlevend (1-5 jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, zelden licht beschaduwde, vaak iets open en verstoorde plaatsen op vochtige, soms vrij droge, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende, vaak wat verdichte grond. Ze is bestand tegen betreding. Ook op iets brakke bodem (zand, leem, zavel, löss, mergel, klei en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Grasland (o.a. grasvelden en uiterwaarden), bermen, dijken (beweide plaatsen), ruigten, akkers, hellingen, bossen (langs bospaden), heggen, braakliggende grond, afbrokkelende muren, puin, steenglooiingen, langs spoorwegen (spoorwegterreinen en spoorbermen), waterkanten (slootkanten en rivierkribben) en zeeduinen (duinvalleien en binnenduinweiland).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit gebieden met een gematigd klimaat in Europa, Azië en Noordwest-Afrika. Elders ingeburgerd.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in het oosten, noordoosten en midden van het land, in Flevoland en in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in de Kempen.
Rode lijst. Niet bedreigd.


Wallonië: Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in Brabant en zeldzaam in de Ardennen.

Wetenswaardigheden

Men zag in de vijftallige blaadjes en bloemen een symbool voor de vijf wonden van Christus. De plant werd vaak afgebeeld in houtsnijwerk in kerken en men hing kransen van vijfvingerkruid boven de deur om heksen te weren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, Jan Kops. Deel 1 (1800)


Flora Batava, Jan Kops. Deel 1 (1800)


Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)


Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Kriechendes Fingerkraut
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra