Wilde planten in Nederland en België

Vingerhelmbloem - Corydalis solida

Frysk: Helmblom

English: Bird in a bush

Français: Corydale solide

Deutsch: Gefingerter Lerchensporn

Synoniemen: Voorjaarshelmbloem

Familie: Papaveraceae (Papaverfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Corydalis komt van het Griekse korydalis (kuifleeuwerik), naar de overeenkomst van de eindelingse bloeiwijze met de kuif van deze vogel. Solida betekent dicht, vast of niet hol.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Maart en april.

Afmeting: 10-25 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een massieve stengelknol met een doorsnee van ongeveer 1-3 cm. Doordat er ieder jaar nieuwe knollen worden aangemaakt breidt de plant zich uit.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: Een rechtopstaande, gevulde stengel. Aan de voet groeien twee kleine schubben, hogerop (meestal vlak boven de grond) zie je een vrij grote schub. De soort groeit vaak in groepen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Met één tot drie blauwgroene bladeren, die meestal dubbel drietallig zijn met smalle deelblaadjes. De schutbladen onder de bloemen zijn meestal diep handvormig ingesneden, zelden zijn ze getand of gaafrandig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De 1½-2½ cm grote bloemen vormen samen vrij dichte trossen aan het eind van de stengel. Ze staan schuin omlaag gericht en groeien op gekromde stelen in de oksels van de schutbladen. Ze zijn roodpaars of soms wit. De lange spoor is recht of licht gebogen en meestal omhoog gericht. De twee kleine kelkbladen vallen al snel af. Het schutblad is handvormig ingesneden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchtsteel is ongeveer even lang als de hangende, op een peul gelijkende, vrucht (1-1½ cm). De zwarte zaden zijn voorzien van een mierenbroodje. Mieren zorgen dus mede voor de verspreiding. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voeedselrijkeneutrale tot kalkhoudende grond (zand, leem en mergel). vaak op plekken met kwel vlak tot net onder het maaiveld (net onder de knol).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, met name aan de voet van hellingen in hellingbossen op afgespoeld bodemmateriaal en vaak nabij bronnen, parkbossen en bij buitenplaatsen), heggen, struwelen, hakhoutbosjes, begraafplaatsen, zeeduinen (beschaduwde, grazige plaatsen langs de binnenduinrand), grasland (beschaduwde gazons) en bermen (beschaduwde plaatsen).

Verspreiding

Wereld:Van Frankrijk en Italië tot ver in Noord-Rusland. De kuststreken van West-Europa worden vrijwel gemeden. De enige noordwestelijke plek waar Vingerhelmbloem de Noordzeekust bereikt ligt in Nederland.

Nederland: Vrij zeldzaam.

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in het Maasgebied en de Leemstreek.


Wallonië: Vrij zeldzaam in het Maasgebied, in de rivierdalen in de Ardennen en in Lotharingen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Boonkens holwortel
Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)

© 2001-2020 K.M. Dijkstra