Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Vleeskleurige orchis - Dactylorhiza incarnata

Andere namen

Frysk: Kaaiblom

English: Early Marsh-Orchid

Français: Orchis incarnat

Deutsch: Fleischfarbenes Knabenkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Dactylorhiza (Handekenskruid)

Soort: Dactylorhiza incarnata

Naamgeving (Etymologie): Dactylorhiza is afgeleid van het Oud-Griekse dactylus (teen of vinger) en rhiza (wortel). Het slaat op de vingervormige wortelknollen. Incarnata betekent vleeskleurig.

Ondersoorten: Steenrode orchis (Dactylorhiza incarnata subsp. coccinea) is een ondersoort van Vleeskleurige orchis, evenals Vleeskleurige duinorchis  (Dactylorhiza incarnata subsp. lobelii).


Steenrode orchis
Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Steenrode orchis
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Steenrode orchis
Tjerk Nawijn - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Steenrode orchis
waarneming.nl - CC BY-NC-ND 3.0


Vleeskleurige duinorchis 
waarneming.nl - CC BY-NC-ND 3.0


Vleeskleurige duinorchis 
waarneming.nl - CC BY 3.0


Vleeskleurige duinorchis 
waarneming.nl - CC BY-NC-ND 3.0


Vleeskleurige duinorchis 
waarneming.nl - CC BY-ND 3.0

Kruisingen: Vleeskleurige orchis kan een bastaard vormen met Brede orchis (Dactylorhiza x aschersoniana). Ook zijn bastaarden mogelijk met Rietorchis en Gevlekte orchis.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 15-120 cm.


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY 2.5


U2Maniac - CC BY-SA 3.0


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn meestal hol en kantig.


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Paul Fabre - CC BY-SA 2.0 FR


© Dick kerkhof - verspreidingsatlas.nl

Bladeren: De drie tot zes lichtgroene bladeren staan bijna rechtop. Vaak staan ze in twee rijen. Ze zijn langwerpig. De grootste breedte zit onder het midden. De bladeren zijn meestal niet gevlekt, spits, maar wel vaak met een kapvormige top. De onderste schutbladen zijn minstens zo lang als de bloemen en vaak gekromd.


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen zijn donkerpaars, roze of zwak geelachtig-roze (vleeskleurig), maar heel soms zijn ze wit. De lip is fijn getekend, 5-8 mm lang en niet gedeeld of zwak driedelig. De zijlobben zijn teruggeslagen en daardoor lijkt de lip smal. De kegelvormige spoor is omlaag gericht en is korter dan het vruchtbeginsel. Het honingmerk bestaat uit fijne stipjes en lijntjes, die begrensd worden door een fijne, vaak ononderbroken hartvormige lijn.


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Ivar Leidus - CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Franco Fenaroli - CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige tot halfbeschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselarme, zwak zure tot meestal kalkhoudende grond (zand, leem, zavel en laagveen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (jonge duinvalleien), drooggevallen zandplaten in afgedamde zeearmen, grasland (beekdalblauwgrasland, hooiland, weiland en ontziltend grasland op kleihoudend zand), moerassen (kalkmoerassen, trilveen, verlande moerassen, rietland, brakwaterveen en overgangen van kraggen naar vaster, vaak enigszins kleihoudend veen), opgespoten grond en afgravingen (kleigroeven).

Verspreiding

Wereld: West-, Midden- en Noord-Azië en bijna heel Europa.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam op de Waddeneilanden, zeldzaam in de duinen, in het Deltagebied en in laagveengebieden. Elders zeer zeldzaam. Vroeger ook in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.

Vleeskleurige orchis

verspreidingsatlas.nl

Steenrode orchis (Dactylorhiza incarnata subsp. coccinea)

verspreidingsatlas.nl

Vleeskleurige duinorchis (Dactylorhiza incarnata subsp. lobelii)

verspreidingsatlas.nl

Dactylorhiza x aschersoniana

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.


Wallonië: Zeldzaam in het Maasgebied en in de Ardennen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra