Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Waterkruiskruid - Jacobaea aquatica

Andere namen

Frysk: Miedekrúswoartel

English: Marsh Ragwort

Français: Seneçon aquatique

Deutsch: Wasser-Greiskraut

Verouderde of andere namen: Senecio aquaticus

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Jacobaea (Jacobskruid)

Soort: Jacobaea aquatica

Naamgeving (Etymologie): Dit kruid was gewijd aan Sint-Jacob, de beschermheilige van de paarden, vandaar de wetenschappelijke naam (Jacobaea). Aquatica betekent waterbewonend.

Variëteiten: Er worden hier twee variaties onderscheiden: Jacobaea aquatica var. aquatica en Jacobaea aquatica var. erratica (Senecio erraticus).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt of hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli en augustus.

Afmeting: 30 tot 120 cm.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Gertjan van Mill - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Aroche - CC BY-SA 2.0 FR

Wortels: Een penwortel of een zeer kort raapvormig scheefstaand wortelstokje  zonder uitlopers.


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De stengels zijn meestal onder het midden vertakt. De zijassen staan iets af. De stengeltoppen zijn spinragachtig behaard. De stengelvoet is kaal en vaak iets paarsrood.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Shadow Ayush - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De bladeren zijn vrijwel kaal. De wortelbladeren zijn vaak tijdens de bloei nog aanwezig. Ze zijn dikwijls niet gedeeld. Ze hebben een grote, grof gekartelde tot gezaagde eindslip met daaronder wat franjeachtige aanhangsels aan de bladas. De middelste en bovenste bladeren zijn gespleten tot gedeeld. De eindslip is ongeveer half zo lang als het blad. De bladrand is niet omgeslagen.

Bloemen: Polygaam. De bloemhoofdjes vormen samen een schermachtige pluim. Elk bloemhoofdje is 2-3 cm in doorsnee. De lintbloemen zijn mat dooiergeel en 1-1½ cm lang. Het korte buitenomwindsel heeft één tot drie blaadjes.


© Han Beeuwkes - verspreidingsatlas.nl


© Otto Zijlstra - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Hans Hillewaert - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn niet behaard of heel zwak behaard. Het vruchtpluis is vuilwit. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Konrad Lackerbeck - CC0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot soms licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot meestal natte, matig voedselrijke, weinig bemeste, humeuze, zwak zure grond (veen, slibrijk zand, leem, zavel en klei). Vaak op plekken met kwel.

Groeiplaatsen: Grasland (vaak 's winters tijdelijk overstroomd hooiland, weiland en nat, bemest grasland), bermen, waterkanten (o.a. langs greppels), aanspoelingsgronden, bij bronnen, polderdijken, bossen (lichte plaatsen) en grienden.

Verspreiding

Wereld: West-, Midden- en Zuid-Europa.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in laagveengebieden en vrij zeldzaam in het rivierengebied, op de Waddeneilanden, in het noordelijk zeekleigebied, in Zuidoost-Fryslân en in Drenthe. Elders zeldzaam, maar zeer zeldzaam op de Veluwe.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Jacobaea aquatica

verspreidingsatlas.nl

Jacobaea aquatica var. erratica

verspreidingsatlas.nl

Jacobaea aquatica var. aquatica

verspreidingsatlas.nl

 

Vlaanderen: Zeldzaam in de Polders en in de riviervalleien. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Zeldzaam in de valleien van de Samber, de Semois en de Viroin. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 19 (1893)


Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 19 (1893)


Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 19 (1893)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra