Wilde planten in Nederland en België

Welriekende muggenorchis - Gymnadenia odoratissima

Frysk:

English: Short-spurred fragrant orchid

Français: Gymnadénie odorante, Orchis odorant

Deutsch: Wohlriechende Händelwurz

Synoniemen: Orchis odoratissima, Geurige muggenorchis, Kleine muggenorchis

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Gymnadenia komt van het Griekse gymnos (naakt) en aden ( klier), omdat de hechtkliertjes hier niet in een beursje zijn opgesloten. Odoratissima betekent zeer welriekend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Hoofdbloei: Juni en juli.

Afmeting: 15-40 cm.


Joachim Lutz-
CC BY-SA 4.0


Joachim Lutz-
CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold -
CC BY 2.5


Meneerke bloem -
GFDL

Wortels: De knollen zijn min of meer tweespletig, maar niet tot de voet gespleten. De delen zijn tweelobbig.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: De bloeistengels staan rechtop. Ze zijn slank, beneden rond, boven iets kantig tot driekantig en met aan de voet lange, los aanliggende, spitse scheden.


Benjamin Zwittnig -
CC BY 2.5 si


Benjamin Zwittnig -
CC BY 2.5 si


Benjamin Zwittnig -
CC BY 2.5 si


Meneerke bloem -
GFDL

Bladeren: De lijnvormige of lijn-lancetvormige bladeren zijn grijsgroen, vrij spits en van bovend iets glanzend. Ze worden tot 10 cm lang en 0,5 cm breed. De bovenste bladen zijn schutbladachtig.


Meneerke bloem -
GFDL


Meneerke bloem -
GFDL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. e schutbladen zijn lancetvormig. Een vrij dichtbloemige aar met rode, roze of zelden witte bloemen, die naar vanille geuren. De bloemen zijn 5-8 mm breed. De bloemdekbladen zijn 0,25 tot 0,3 cm lang en met een even lange, drielobbige tot gaafrandige lip. De buitenste bloemdekbladen zijn langwerpig, wat stomp, de zijdelingse zijn afgerond en de zijdelingse binnenste zijn bijna eirond, iets stomp, holrond en iets korter. De lip is bijna even breed als lang (of iets langer dan breed), meestal ondiep drielobbig met stompe, gaafrandige lobben. De zijlobben zijn afgerond en de middenlob is langer en meestal breder dan de zijlobben. De stompe spoor is dun, maar aan de top geleidelijk verdikt, 4-5 mm lang en ten hoogste even lang als het vruchtbeginsel.


Bernd Haynold -
CC BY 2.5


Bernd Haynold -
CC BY 2.5


BerndH -
CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold -
CC BY 2.5

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Benjamin Zwittnig -
CC BY 2.5 si


Wolfgang Blum -
CC BY-NC 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op matig vochtige, kalkrijke grond.

Groeiplaatsen: Grasland (kalkgrasland, bergweiden en veengrond), bossen (dennenbos) en struwelen.

Verspreiding

Wereld: Berggebieden in Zuid- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Zuid-Zweden.

Nederland: Niet in Nederland.

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.
Wallonië:
Zeer zeldzaam in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL