Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Wilde gagel - Myrica gale

Andere namen

Frysk: Galjes

English: Bog Myrtle

Français: Piment royal

Deutsch: Gagelstrauch

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fagales

Familie: Myricaceae (Gagelfamilie)

Geslacht: Myrica (Gagel)

Soort: Myrica gale

Naamgeving (Etymologie): Myrica komt van het Griekse myron (welriekende zalf), naar de sterke aromatische geur van de struik. Gale betekent zoete gal.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April en mei.


Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: Op de roodbruine takken groeien verspreide, gelige klieren. De jonge takken zijn naar de top dicht bebladerd.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De sterk geurende, niet wintergroene, 2-5 cm lange bladeren zijn dof grijsgroen, langwerpig, met de grootste breedte boven het midden, naar de voet toe geleidelijk in een korte steel versmald en naar de top verwijderd gezaagd. Van onderen zijn ze behaard met harspuntjes.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Tweehuizig. De rechtopstaande katjes zijn 0,5-1,5 cm lang. Ze verschijnen voor de bladeren. Mannelijke katjes met bruine, in het midden bleekgroene schutbladen in de oksel en vier meeldraden. Vrouwelijke katjes zijn minder dan half zo lang met bleekbruine schutbladen, aan de voet twee of meer steelblaadjes en een vruchtbeginsel met twee paarsrode stempels. De schubben van de stamperbloemen vergroeien met de vruchten.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Mannelijke bloeiwijze
© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl


Vrouwelijke bloeiwijze
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een steenvrucht. Afgeplatte vruchten met twee vleugels (drietoppig en zonder witte waslaag). De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselarme, zwak zure tot zure, venige grond (veen, zand en leem).

Groeiplaatsen: Heide, waterkanten (langs heidevennen, greppels en spoorsloten), moerassen (hoogveen- en laagveenmoeras), bosranden (langs berkenbroekbos op oude veendijken en langs moerasbossen) en zeeduinen (duinvalleien).

Verspreiding

Wereld: In het noorden en oosten van Noord-Amerika, in West-Europa en in het Oostzeegebied.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen op de zandgronden in het oosten, midden en zuiden en in laagveengebieden, zeldzaam op de Waddeneilanden, zeer zeldzaam in de Hollandse duinen, het noordelijk kleidistrict en het rivierengebied.
Rode lijst 2012. Gevoelig. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Kempen en zeer zeldzaam in de Zand- en zandleemstreek en de Leemstreek.
Rode lijst. Achteruitgaand. Beschermd.


Wallonië: Zeer zeldzaam in de Ardennen. Waarschijnlijk nog slechts op 1 plek.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Wetenswaardigheden

Gagelbladeren werden vroeger tegen huidziekten gebruikt. De aromatische olie uit de harsklieren is giftig en roesverwekkend. Honderden jaren werd Gagel, ondanks strenge verboden, gebruikt om, in plaats van Hop, het bier te kruiden.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra