Wilde narcis

Namen

Wetenschappelijk: Narcissus pseudonarcissus susbp. pseudonarcissus

Nederlands: Wilde narcis

Frysk: Wylde titelroas

English: Wild Daffodil (Trumpet Narcissus)

Français: Jonquille

Deutsch: Gelbe Narzisse

Familie: Narcisfamilie, Amaryllidaceae

Geslacht: Narcissus, Narcis

Ondersoort: De andere ondersoort is Trompetnarcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. major - Giele titelroas) (Narcissus hispanicus)


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Peganum - CC BY-SA 2.0

Kruising: Wilde narcis kan een kruising vormen met Witte narcis (Narcissus x incomparabilis)

Opmerking: Andere soorten narcis verwilderen soms, zoals Narcissus jonquila en Witte narcis (Narcissus poëticus).


Witte narcis (Narcissus poëticus)
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Witte narcis (Narcissus poëticus)
Jan Hein van Steenis - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Narcissus jonquila
Dominicus Johannes Bergsma - CC BY-SA 4.0


Narcissus jonquila
Javier martin - CC BY-SA 3.0

Naamgeving: Narcissus was de zoon van de riviergod Cephisus en de nimf Liriope (zie hieronder bij Wetenswaardigheden). Pseudonarcissus betekent valse of geen echte narcis (werd bekend nadat andere al Narcis waren genoemd). Major betekent groter.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Maart, april en mei. Trompetnarcis: bloeit gemiddeld iets later dan de Wilde narcis.

Afmeting: 15 tot 60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Bollen en nevenbollen. Vaak groeit Wilde narcis in groepen.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Een rechtopstaande bloeistengel.


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De wortelstandige bladeren zijn meestal grijsgroen. Ze zijn lijnvormig en worden 0,6-1,5 cm breed.


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De knikkende tot recht afstaande bloemen staan meestal afzonderlijk. Ze hebben lichtgele bloemdek-slippen en een heldergele bijkroon, die naar boven maar een klein beetje is verwijd. De bloemsteel is 3-12 mm lang. De stijl is draadvormig en heeft een drielobbige stempel.
Trompetnarcis: De bloemstelen steken duidelijk boven de bladeren uit. Zowel de bloemdekbladen als de bijkroon zijn heldergeel. De bijkroon wordt naar boven toe wijder.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een doosvrucht met een vliezige wand. De zaden zijn zwart. Eenzaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl


Roger Culos - CC BY-SA 3.0


Frank Vincentz - CC BY-SA 3.0


Frank Vincentz - CC BY-SA 3.0

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig vochtige tot vrij natte, matig voedselarme tot matig voedselrijke, neutrale tot vaak zwak zure, humeuze grond (zandig leem, leem en laagveen).

Groeiplaatsen: Grasland (beekdalgrasland en bergweiden), bermen, bossen (lichte loofbossen, bij buitenplaatsen en moerasbossen), bosranden, bosjes, soms op ruderale plaatsen en hellingen.

Verspreiding

Wereld: West-Europa, van Groot-Brittannië en Nederland tot in Midden-Spanje, oostelijk tot in Beieren en Italië. In andere delen van Europa plaatselijk verwilderd, evenals in o.a. Noord-Amerika.
Trompetnarcis: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Europa.

Wilde narcis - Narcissus pseudonarcissus susbp. pseudonarcissus

Nederland: Zeldzaam. Ook als stinsenplant.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.
Trompetnarcis: Plaatselijk ingeburgerd.

Wilde narcis

verspreidingsatlas.nl

Trompetnarcis

verspreidingsatlas.nl

Wilde narcis en Trompetnarcis (beide ondersoorten)

verspreidingsatlas.nl

Narcissus jonquila

verspreidingsatlas.nl

Witte narcis

verspreidingsatlas.nl

Wilde narcis x Witte narcis (Narcissus x incomparabilis)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Leemstreek. Elders meestal alleen als stinsenplant.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Trompetnarcis: Plaatselijk ingeburgerd.

Wilde narcis - Narcissus pseudonarcissus susbp. pseudonarcissus


Wallonië: Vrij algemeen tot vrij zeldzaam in Brabant, in het Maasgebied en in de Ardennen.

Wetenswaardigheden en toepassingen

De geslachtsnaam van de plant komt van de Griekse jongeling Narcissus, de zoon van de riviergod Cephisus. De nimf Echo wedijverde met vele andere nimfen om de gunsten van de jongeman. Helaas leek Narcissus niet in staat ook maar iemand te beminnen. Echo liet deze beledigende afwijzing niet op zich zitten en nam op originele wijze wraak: ze zorgde ervoor dat Narcissus verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld. De jongen kwijnde tenslotte geheel weg omdat hij zijn spiegelbeeld niet kon bereiken. Op de plaats waar hij overleed ontsproot de gele narcis uit de grond. Met Echo liep het eveneens slecht af: ze treurde zo om het verlies van Narcissus dat ze wegkwijnde, tot tenslotte alleen haar stem overbleef. In de Middeleeuwen werd de knol gebruikt in sommige homeopathische medicijnen bij ademhalingsmoeilijkheden. De gele narcis werd vaker uitwendig toegepast bij de behandeling van roos en kleine snij- en schaafwonden. Het sap van de plant bevat echter calciumoxalaat, wat irriterend kan werken op de huid.

Oude illustraties

Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Witte narcis

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Witte narcis

© 2001-2017 K.M. Dijkstra