Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Wilde narcis - Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus  - Trompetnarcis - Narcissus pseudonarcissus subsp. major

Andere namen

Frysk: Wylde titelroas en Giele titelroas

English: Wild Daffodil

Français: Jonquille

Deutsch: Gelbe Narzisse

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Amaryllidaceae (Narcisfamilie)

Geslacht: Narcissusn (Narcis)

Soort: Narcissus pseudonarcissus ssp. pseudonarcissus

Naamgeving (Etymologie): Narcissus was de zoon van de riviergod Cephisus en de nimf Liriope (zie bijna onderaan deze pagina bij Wetenswaardigheden en toepassingen). Pseudonarcissus betekent valse of geen echte narcis (werd bekend andere al Narcis waren genoemd). Major betekent groter.

Ondersoort: De andere ondersoort is Trompetnarcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. major). Deze komt vaak verwilderd voor vanuit tuinen en is ingeburgerd op een aantal plaatsen.


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Trompetnarcis
Peganum - CC BY-SA 2.0

Andere soorten: Andere soorten narcis verwilderen soms ook, zoals Narcissus jonquila en Witte narcis (Narcissus poëticus).


Witte narcis (Narcissus poëticus)
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Witte narcis (Narcissus poëticus)
Jan Hein van Steenis - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Narcissus jonquila
Dominicus Johannes Bergsma - CC BY-SA 4.0


Narcissus jonquila
Javier martin - CC BY-SA 3.0

Kruising: Wilde narcis kan een kruising vormen met Witte narcis (Narcissus x incomparabilis)

Beschrijving(Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Maart, april en mei. Trompetnarcis: bloeit gemiddeld iets later dan de Wilde narcis.

Afmeting: 15 tot 60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Bollen en nevenbollen. Vaak groeit Wilde narcis in groepen.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Een rechtopstaande bloeistengel.


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De wortelstandige  bladeren zijn meestal grijsgroen. Ze  zijn lijnvormig en worden 0,6-1,5 cm breed.


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. De knikkende tot recht afstaande bloemen staan meestal afzonderlijk. Ze hebben lichtgele bloemdek-slippen en een heldergele bijkroon, die naar boven maar een klein beetje is verwijd. De bloemsteel is 3-12 mm lang. De stijl is draadvormig en heeft een drielobbige stempel.
Trompetnarcis: De bloemstelen steken duidelijk boven de bladeren uit. Zowel de bloemdekbladen als de bijkroon zijn heldergeel. De bijkroon wordt naar boven toe wijder.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een doosvrucht met een vliezige wand. De zaden zijn zwart. Eenzaadlobbig.


Roger Culos - CC BY-SA 3.0


Frank Vincentz - CC BY-SA 3.0


Frank Vincentz - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig vochtige tot vrij natte, matig voedselarme tot matig voedselrijke, neutrale tot vaak zwak zure, humeuze grond (zandig leem, leem en laagveen).

Groeiplaatsen: Grasland (beekdalgrasland en bergweiden), bermen, bossen (lichte loofbossen, bij buitenplaatsen en moerasbossen), bosranden, bosjes, soms op ruderale plaatsen en hellingen.

Verspreiding

Wereld: West-Europa, van Groot-Brittannië en Nederland tot in Midden-Spanje, oostelijk tot in Beieren en Italië. In andere delen van Europa plaatselijk verwilderd, evenals in o.a. Noord-Amerika.
Trompetnarcis: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Europa.


gbif.org

Narcissus pseudonarcissus


gbif.org

Wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus)


gbif.org

Trompetnarcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. major)


gbif.org

Witte narcis (Narcissus poëticus)


gbif.org

Narcissus jonquila

Nederland: Zeldzaam. Ook als stinsenplant.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.
Trompetnarcis: Plaatselijk ingeburgerd.

Wilde narcis

verspreidingsatlas.nl

Trompetnarcis

verspreidingsatlas.nl

Wilde narcis en Trompetnarcis (beide ondersoorten)

verspreidingsatlas.nl

Narcissus jonquila

verspreidingsatlas.nl

Witte narcis (Narcissus poëticus)

verspreidingsatlas.nl

Wilde narcis x Witte narcis (Narcissus x incomparabilis)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Leemstreek. Elders meestal alleen als stinsenplant.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Trompetnarcis: Plaatselijk ingeburgerd.

Wilde narcis - Narcissus pseudonarcissus susbp. pseudonarcissus


Wallonië: Vrij algemeen tot vrij zeldzaam in Brabant, in het Maasgebied en in de Ardennen.

Wetenswaardigheden en toepassingen

De geslachtsnaam van de plant komt van de Griekse jongeling Narcissus, de zoon van de riviergod Cephisus. De nimf Echo wedijverde met vele andere nimfen om de gunsten van de jongeman. Helaas leek Narcissus niet in staat ook maar iemand te beminnen. Echo liet deze beledigende afwijzing niet op zich zitten en nam op originele wijze wraak: ze zorgde ervoor dat Narcissus verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld. De jongen kwijnde tenslotte geheel weg omdat hij zijn spiegelbeeld niet kon bereiken. Op de plaats waar hij overleed ontsproot de gele narcis uit de grond. Met Echo liep het eveneens slecht af: ze treurde zo om het verlies van Narcissus dat ze wegkwijnde, tot tenslotte alleen haar stem overbleef. In de Middeleeuwen werd de knol gebruikt in sommige homeopathische medicijnen bij ademhalingsmoeilijkheden. De gele narcis werd vaker uitwendig toegepast bij de behandeling van roos en kleine snij- en schaafwonden. Het sap van de plant bevat echter calciumoxalaat, wat irriterend kan werken op de huid.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Witte narcis
Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Witte narcis
Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Witte narcis
Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra