Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Wilde kardinaalsmuts - Euonymus europaeus

Frysk: PapemŻtse

English: Spindle

FranÁais: Fusain d'Europe

Deutsch: Europšisches PfaffenhŁtchen

Synoniemen:

Familie: Celastraceae (Kardinaalsmutsfamilie)

Naamgeving (Etymologie): De Nederlandse naam heeft te maken met de vrucht die op het hoofddeksel van een kardinaal lijkt. Euonymus is afgeleid van het Griekse eu (goed) en onoma (naam). De struik is zo genoemd door Theophrastus die het een goede naam noemde naar moeder Euony≠me, de moeder van de FuriŽn, die men gunstig wilde stemmen en aldus niet wilde wijzen op zijn giftige karakter. Europaeus betekent uit Europa.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 1Ĺ-6 meter.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Met uitlopers.

Stam: De gladde bast is grijsgroen. Bij oudere struiken is de schors meer geribbeld.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De jonge takken zijn donkergroen. Ze zijn vaak vierkantig door de vorming van kurklijsten. De zijtakken staan bijna recht af en ze staan ook kruisgewijs tegenover elkaar. De bladknoppen zijn kort eivormig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De tegenoverstaande bladeren zijn langwerpig of elliptisch en 3-10 cm lang. Ze zijn ondiep gekarteld-gezaagd. Ze hebben een spitse top, een wigvormige voet en een korte steel. De steunblaadjes zijn klein en vallen spoedig af.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De twee tot zes bloemen groeien in vertakte bijschermen in de bladoksels. Ze hebben een lange steel, zijn wit-groenig, 0,8 tot 1 cm, meestal viertallig (vier kroonbladen en vier kelkbladen) en ze hebben vier meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be/bioweb

Vruchten: Een doosvrucht. De iets giftige vruchten zijn stomp vierkantig, vierhokkig en roze-rood. Per hokje is er ťťn zaad. De zaden zijn wit en worden omgeven door een oranje zaadrok. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot matig beschaduwde plaatsen op droge, soms wat vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, basische, kalkhoudende grond (leem, zand en mergel).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, beekoeverwalbossen en hellingbossen), bosranden, struwelen, heggen, houtwallen, zeeduinen (duinbossen en duinstruweeel) en rivierduinen (rivierduinbosjes).

Verspreiding

Wereld: Wilde kardinaalsmuts: Europa, behalve in het noorden. Oostelijk tot in de Kaukasus.
Brede kardinaalsmuts: Europa.

Wilde kardinaalsmuts

Brede kardinaalsmuts

Nederland: Wilde kardinaalsmuts: Algemeen, maar zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied.
Brede kardinaalsmuts: Niet ingeburgerd.

Wilde kardinaalsmuts

Brede kardinaalsmuts

Vlaanderen: Wilde kardinaalsmuts: Algemeen.
Brede kardinaalsmuts: Zeer zeldzaam ingeburgerd.
WallonŽ
: Wilde kardinaalsmuts: Vrij algemeen. Het meest  in het Maasgebied,Lotharingen en Brabant.
Brede kardinaalsmuts: Niet ingeburgerd.

Wilde kardinaalsmuts

Brede kardinaalsmuts

Wetenswaardigheden

De struik ruikt onaangenaam als je hem kneust en gegeten vruchten wekken braken op. Vroeger maakte men poeder van de bladeren en vruchten en bestreed hier luizen mee. Om de herfstkleuren en de fraai gekleurde vruchten wordt hij als sierheester aangeplant.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, ÷sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomť (1885-1905)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's NatŁrlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL