Namen
Nederlands: Wit bosvogeltje
English: Narrow-Leaved Helleborine
Français: Céphalanthère à longues feuilles (Céphalanthère à feuilles en épée)
Deutsch: Schwertblättriges Waldvögelein
Wetenschappelijk: Cephalanthera longifolia
Familie: Orchideeënfamilie, Orchidaceae
Geslacht:
Cephalanthera, Bosvogeltje
Naamgeving: Cephalanthera komt van het Griekse cephale (hoofd) en anthera (helmknop), de vrij staande meeldraad is gesteeld en kopvormig. Longifolia betekent " met lange bladen" .

Beschrijving
Afmeting: 15 tot 45 cm.
Levensduur: Overblijvend. Geofyt (winterknoppen onder de grond).
Bloeimaanden: Mei en juni.
Stengels: De kale stengels zijn bovenaan zwak geribd en hebben 2 tot 4 witachtige scheden met vaak een groenige top aan de voet.
Bladeren: De langwerpige bladeren zijn toegespitst, gevouwen en worden tot 10 cm lang. Ze staan in 2 rijen. De bovenste bladeren zijn lijnvormig en donkergroen. De onderste schutbladen zijn meestal bladachtig. De hogere zijn veel korter dan het vruchtbeginsel.
Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De bloeiwijze bevat 10 tot 20 bloemen. De afstaande bloemen zijn wit en klokvormig. De buitenste bloemdekbladen zijn spits en 1 tot 1,6 cm lang. De binnenste bloembladen zijn vrij stomp. De lip is ongeveer half zo lang als de buitenste bloemdekbladen. De top van de lip is stomp en meer breed dan lang. De bloemen zijn minstens 10 keer zo lang als breed.
Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig (kiemend met één kiemblaadje).

Biotoop
Bodem: Licht beschaduwde, warme plaatsen op vochtige, voedselarme, kalkrijke grond (mergel, duinzand, lemig zand, lichte klei en zavel).
Groeiplaatsen: Bossen (kalkrijke loofbossen, naaldbossen, hellingbossen en bronbossen), bosranden, struwelen, kalkhellingen, grasland (kalkgrasland nabij struweel) en zeeduinen (duinvalleien).

Verspreiding
Wereld
Wit bosvogeltje - Cephalanthera longifolia
Gematigde streken in Midden- en West-Azië, Noord-Afrika en Zuid-, Midden- en West-Europa. Noordelijk tot in Schotland, West-Noorwegen en het Oostzeegebied.

Nederland

Zeer zeldzaam in het westen van Noord-Brabant, in de duinen bij Petten en in Zuid-Limburg. Vroeger ook bij Havelte.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.

Vlaanderen
Wit bosvogeltje - Cephalanthera longifolia
Zeer zeldzaam. Vroeger ook in de Voerstreek.
Rode lijst. Zeer zeldzaam. Beschermd.

Wallonië Zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen (de zuidelijke Ardennen).
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.

Wit bosvogeltje - Cephalanthera longifolia

Flora Batava, deel 22, Jan Kops, F.W. van Eeden en L.Vuyck (1906)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2016 K.M. Dijkstra