Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Witte els - Alnus incana

Andere namen

Frysk: Skiere els

English: Grey Alder

Français: Aulne blanc

Deutsch: Grau-Erle

Verouderde of andere namen: Grauwe els

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fagales

Familie: Betulaceae (Berkenfamilie)

Geslacht: Alnus (Els)

Soort: Alnus incana

Naamgeving (Etymologie): Alnus stamt mogelijk van het Latijnse quod alatur amne: Ik word door de stroom verzorgd, m.a.w. een boom van waterrijke plaatsen. Een andere mogelijkheid is dat Alnus is afgeleid van het oud Keltische woord voor water alis. Incana betekent grijs.

Kruising: Witte els kan een bastaard vormen met Zwarte els (Alnus x pubescens).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Februari, maart en april.

Afmeting: Tot 20 meter.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


Willow - CC BY-SA 3.0

Wortels: Met veel wortelopslag.

Stam: De stam is glad en licht bruingrijs.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Nikanos - CC BY-SA 2.5


Matt Lavin - CC BY-SA 2.0


Øyvind Holmstad - CC BY-SA 4.0

Takken: Jonge takken en knoppen zijn viltig behaard, maar niet of nauwelijks kleverig.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Nikanos - CC BY-SA 2.5


MurielBendel - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De verspreidstaande, blauwgroenige bladeren zijn eirond tot langwerpig, iets langer dan breed, met de grootste breedte in of onder het midden, regelmatig dubbel gezaagd, met zeven tot twaalf paar zijnerven, afgerond tot enigszins hartvormig aan de voet, toegespitst aan de top en aan de onderkant kort lichtgrijs behaard. De beharing verdwijnt na verloop van tijd, maar blijft wel aanwezig op de nerven.


© Joke Schaminée-Sluis - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De hangende mannelijk bloeiende katjes worden tot 12 cm lang. De zijdelingse vrouwelijke katjes zijn nauwelijks gesteeld. Mannelijke bloemen met vier meeldraden en vrouwelijke bloemen met twee stijlen met rode stempels.


Vrouwelijk en mannelijk
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Vrouwelijk
kuleuven-kulak.be


Vrouwelijk
kuleuven-kulak.be


Mannelijk
kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De vruchtkatjes zijn 1,1-1,7 cm. De elzenproppen staan met een aantal bij elkaar. Ze zijn nauwelijks gesteeld en iets langwerpiger dan die van Zwarte els. De zaden zijn duidelijk gevleugeld. Tweezaadlobbig.


© Joke Schaminée-Sluis - verspreidingsatlas.nl


Walter Siegmund - CC BY-SA 3.0


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig droge tot vrij natte, matig voedselarme tot meestal matig voedselrijke, zwak zure tot meestal kalkhoudende grond.

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen), bosranden, heggen en waterkanten (langs beken en rivieren).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Noord-, Oost- en Midden-Europa. Zuidelijker is deze boomsoort steeds meer beperkt tot gebergten. Elders komen andere ondersoorten voor.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen. Misschien oorspronkelijk inheems op sommige plaatsen het oosten.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.

Witte els

verspreidingsatlas.nl

Zwarte els x Witte els (Alnus x  pubescens)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Op veel plaatsen aangeplant en vervolgens ingeburgerd.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.


Wallonië: Verwilderd en mogelijk hier en daar ingeburgerd.

Toepassingen

Het hout is van mindere kwaliteit dan dat van Zwarte els. Witte els wordt vaak als windsingel aangeplant.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra