Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Witte els - Alnus incana

Frysk: Skiere els

English: Grey Alder

FranÁais: Aulne blanc

Deutsch: Grau-Erle

Synoniemen: Grauwe els

Familie: Betulaceae (Berkenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Alnus stamt mogelijk van het Latijnse quod alatur amne: Ik word door de stroom verzorgd, m.a.w. een boom van waterrijke plaatsen. Een andere mogelijkheid is dat Alnus is afgeleid van het oud Keltische woord voor water alis. Incana betekent grijs.

Kruising: Witte els kan een bastaard vormen met Zwarte els (Alnus x pubescens).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Februari, maart en april.

Afmeting: Tot 20 meter.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


AnRo0002 -
CC0


AnRo0002 -
CC0


Willow -
CC BY-SA 3.0

Wortels: Met veel wortelopslag.

Stam: De stam is glad en licht bruingrijs.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Nikanos -
CC BY-SA 2.5


Matt Lavin -
CC BY-SA 2.0


ōyvind Holmstad -
CC BY-SA 4.0

Takken: Jonge takken en knoppen zijn viltig behaard, maar niet of nauwelijks kleverig.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Nikanos -
CC BY-SA 2.5


MurielBendel -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De verspreidstaande, blauwgroenige bladeren zijn eirond tot langwerpig, iets langer dan breed, met de grootste breedte in of onder het midden, regelmatig dubbel gezaagd, met zeven tot twaalf paar zijnerven, afgerond tot enigszins hartvormig aan de voet, toegespitst aan de top en aan de onderkant kort lichtgrijs behaard. De beharing verdwijnt na verloop van tijd, maar blijft wel aanwezig op de nerven.


© Joke Schaminťe-Sluis - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be/bioweb


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


kuleuven-kulak.be/bioweb

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De hangende mannelijk bloeiende katjes worden tot 12 cm lang. De zijdelingse vrouwelijke katjes zijn nauwelijks gesteeld. Mannelijke bloemen met vier meeldraden en vrouwelijke bloemen met twee stijlen met rode stempels.


Vrouwelijk en mannelijk
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Vrouwelijk
kuleuven-kulak.be/bioweb


Vrouwelijk
kuleuven-kulak.be/bioweb


Mannelijk
kuleuven-kulak.be/bioweb

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De vruchtkatjes zijn 1,1-1,7 cm. De elzenproppen staan met een aantal bij elkaar. Ze zijn nauwelijks gesteeld en iets langwerpiger dan die van Zwarte els. De zaden zijn duidelijk gevleugeld. Tweezaadlobbig.


© Joke Schaminťe-Sluis - verspreidingsatlas.nl


Walter Siegmund -
CC BY-SA 3.0


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig droge tot vrij natte, matig voedselarme tot meestal matig voedselrijke, zwak zure tot meestal kalkhoudende grond.

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen), bosranden, heggen en waterkanten (langs beken en rivieren).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Noord-, Oost- en Midden-Europa. Zuidelijker is deze boomsoort steeds meer beperkt tot gebergten. Elders komen andere ondersoorten voor.

Nederland: Vrij algemeen. Misschien oorspronkelijk inheems op sommige plaatsen in het oosten. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.

Vlaanderen: Vrij algemeen  ingeburgerd.
WalloniŽ:
Vrij zeldzaam  ingeburgerd.

Toepassingen

Het hout is van mindere kwaliteit dan dat van Zwarte els. Witte els wordt vaak als windsingel aangeplant.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Taschenbuch zum Pflanzenbestimmen, Prof. Dr Paul Graebner (1918)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL