Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zachte berk - Betula pubescens

Andere namen

Frysk: Sêfte bjirk

English: Downy Birch

Français: Bouleau pubescent

Deutsch: Moor-Birke

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Fagales

Familie: Betulaceae (Berkenfamilie)

Geslacht: Betula (Berk)

Soort: Betula pubescens

Naamgeving (Etymologie): Betula komt mogelijk, via batula, van het Latijnse batuare (slaan), de twijgen werden wel als levensroede gebruikt. Betula is in het Gotisch bairths en betekent dan glanzend, licht of wit. Pubescens betekent zachtharig.

Kruising: Berken die kenmerken hebben van zowel Zachte berk als Ruwe berk (Betula x aurata) worden beschouwd als een hybridevorm.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: Tot 20 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Willow - CC BY 2.5


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Stam: De stam is bruinachtig of dofwit grijsachtig zonder knoesten.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


http://www.kuleuven-kulak.be

Takken: Jonge takken groeien schuin omhoog en hangen niet over. Ze zijn behaard en niet of nauwelijks wrattig. Oudere takken hebben meestal een minder witte bast dan die van Ruwe berk.


b.gliwa - CC BY-SA 2.5


Anneli Salo - CC BY-SA 3.0


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be

Bladeren: De verspreidstaande, eironde of ruitvormig-eironde bladeren zijn 3 tot 6 cm. Ze zijn dikker dan die van Ruwe berk. Aan de voet zijn ze min of meer afgerond tot wigvormig en bovenaan spits. De bladrand is grof en ongelijk gezaagd. Eerst zijn ze behaard, maar later worden ze vrijwel kaal, behalve in de nerfoksels aan de bladonderkant.


AfroBrazilian - CC BY-SA 3.0


Emr - CC BY-SA 3.0


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De katjes zijn geelachtig. Mannelijk katjes hangen en vrouwelijke katjes staan eerst rechtop, maar gaan later ook hangen. Mannelijke bloemen met twee meeldraden en vrouwelijke bloemen met twee stijlen en twee stempels.


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0


James Lindsey - CC BY-SA 3.0


Mannelijke katjes
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Vrouwelijk katje
http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De vruchtvleugels zijn ongeveer even breed als het nootje. De schutbladen van de vrucht hebben opstaande, spitse zijslippen. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot natte, voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot zure, zelden kalkhoudende grond (veen, zand en leem).

Groeiplaatsen: Moerassen (o.a. hoogveen), bossen (moerasbossen en loofbossen), bosranden en zeeduinen (venige duinvalleien).

Verspreiding

Wereld: In Europa, behalve in het zuiden. Ook in de Kaukasus en in West- en Midden-Siberië.


gbif.org

Nederland: Algemeen, maar vrij zeldzaam in het rivierengebied en in het noordelijk zeekleigebied. In de duinen en het noordoosten is Zachte berk algemener dan Ruwe berk.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Zachte berk

Verspreidingsatlas.nl

Zachte berk x Ruwe berk (Betula x  aurata)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen in de Kempen en in de Vlaamse zandstreek, vrij algemeen in de Leemstreek en vrij zeldzaam tot zeldzaam in het kustgebied en in de polders.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië Algemeen.

Toepassingen

Berken zijn belangrijk als pionierboom op voedselarme grond. Het sap van de berk bevat veel suiker, door toevoeging van honing kun je er berkenwijn van maken, ook wordt het gebruikt bij de fabricage van shampoo. Berkenolie uit de bast verjaagt insekten. Van het hout wordt o.a. meubilair en multiplex gemaakt. Het hout is zacht en rot buiten gemakkelijk, vaak is de schors nog aanwezig, terwijl het hout van een dode berk al is weggerot.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 6 (1801)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra