Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zomprus - Juncus articulatus

Andere namen

Frysk: Gallerusk

English: Jointed Rush

Français: Jonc noueux

Deutsch: Glieder-Binse

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Poales

Familie: Juncaceae (Russenfamilie)

Geslacht: Juncus (Rus)

Soort: Juncus articulatus

Naamgeving (Etymologie):   Juncus komt van het Latijnse jungere (verbinden), omdat soorten van dit geslacht werden gebruikt als bind- en vlechtmateriaal. Articulatus betekent geleed.

Kruisingen: Zomprus kan een bastaard vormen met Veldrus (Juncus x surrejanus).
De hybride tussen Zomp- en Veldrus staat op iets open, zonnige en natte, matig voedselrijke, weinig of niet bemeste, vaak basenrijke, zwak zure tot neutrale, iets verstoorde, humeuze bodems bestaande uit zand, zavel, leem, klei en soms veen. Ze groeit in diverse typen grasland en moerassen, langs greppels en sloten, op natte heiden en in bermen, in zand- en leemgroeven en in kleiafgravingen. Het taxon wordt in heel Europa overal aangetroffen waar de stamouders in elkaars nabijheid groeien. Ze is zeer zeldzaam in Nederland en is vooral bekend uit het oostelijke deel van het land, maar zal net als veel andere hybriden wel vaker over het hoofd zijn gezien. De overblijvende bastaard is zeer variabel in allerlei kenmerken, maar in ieder geval is het kapsel niet of nauwelijks langer dan het bloemdek. Ze is verregaand onvruchtbaar maar kan wel enig fertiel zaad produceren.
René van Moorsel, 2015 - CC BY-SA 3.0

Ook met Alpenrus is een kruising mogelijk (Juncus x  alpiniformis).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt of helofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 20 tot 90 cm.


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Karelj - CC BY-SA 3.0


AnRo0002 - CC0


Daderot - CC0

Wortels: De kruipende wortelstok is vaak kort. Worteldiepte 10 tot 20 cm.


Dean Wm. Taylor - CC BY 2.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De liggende, opstijgende of opgerichte, soms aan de voet kruipende en wortelende of op het water drijvende stengels komen meestal scheef uit de grond. Zomprus groeit vaak in losse polletjes.


AnRo0002 - CC0


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0


John Tann - CC BY 2.0


Jmp48 - CC BY-SA 3.0

Bladeren:  Aan de voet zijn de stengels omhuld door enkele scheden zonder bladschijf. Hogerop dragen ze drie tot vijf, priemvormige, ruim 1 mm brede, volledig ontwikkelde bladeren. De vrij donkergroene bladeren hebben van buiten af zichtbare dwarsschotten.


Radio Tonreg - CC BY 2.0


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemhoofdjes zitten in een meestal vrij sterk vertakte bloeiwijze. Tenminste één van de zijtakken van de bloeiwijze staat recht af. De zes donkerbruine bloemdekbladen zijn ongeveer 3 mm lang (onderling zijn ze vrijwel even lang). Ze hebben een toegespitste tot vrij stompe top en eindigen niet in een krom naaldje. Er zijn zes meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig met één stijl met drie stempels. Het schutblad is vrij kort.


James Lindsey - CC BY-SA 3.0


Radio Tonreg - CC BY 2.0


HermannSchachner - CC0


Karelj - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. De glanzend donkerbruine tot zwarte vruchten worden tot 4 mm lang. Ze hebben een kort gesnavelde top, die boven de bloemdekbladen uitsteekt. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Eenzaadlobbig.


Ivar Leidus - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open tot grazige plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak tot matig zure, vaak verstoorde grond. Ook op brakke bodem (zand, leem, zavel, klei en veen). De plant kan overstroming goed verdragen.

Groeiplaatsen: Grasland (zompig weiland), waterkanten (langs verse greppels, slootkanten, beweide kreekoevers en pas gegraven vijvers), moerassen (aan de randen van trilvenen), zeeduinen (strandvlakten die zeer zelden door de zee bereikt worden en duinvalleien), IJsselmeerwaarden in Fryslân, afgravingen (zand- en leemgroeven en kleiafgravingen), opgespoten grond, baggerstortterreinen en randen van uiterwaarden.

Verspreiding

Wereld: Gematigde streken op het noordelijk halfrond, voornamelijk in Europa, West-Azië en oostelijk Noord-Amerika. Ook in verspreide delen van Afrika, Zuidoost- Azië en Australië.


gbif.org

Nederland: Algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Zomprus

Verspreidingsatlas.nl

Zomprus x Veldrus (Juncus x surrejanus)

Verspreidingsatlas.nl

Rechte rus x Zomprus (Juncus × alpiniformis)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar zeldzamer in het zuiden van Haspengouw.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 18 (1889)


Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 18 (1889)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra