Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zuurbes - Berberis vulgaris

Andere namen

Frysk: Soerbei

English: Barberry

FranÁais: Epine vinette

Deutsch: GewŲhnliche Berberitze

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Ranunculales

Familie: Berberidaceae (Berberisfamilie)

Geslacht: Berberis

Soort: Berberis vulgaris

Naamgeving (Etymologie): Berberis komt misschien van het Griekse berberi (schelp), hetgeen dan betrekking zou hebben op de holle vorm van de kroonbladen, maar volgens anderen is het een verbastering van amirbaris, zoals, volgens Dodonaeus, de plant in Turkije heette. Vulgaris betekent gewoon.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Plantvorm: Struik.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 1 tot 4 meter.


Famartin - CC BY-SA 4.0


Arnstein RÝnning - CC BY-SA 3.0


Bjoertvedt - CC BY-SA 3.0


Karl Gruber - CC BY-SA 3.0

Takken: De lange takken zijn min of meer boogvormig, bruin of geelachtig en meestal met driedelige dorens. In de oksels groeien korte zijtakjes met een groepje bladeren, die uitlopen in een overhangende tros. In het jaar na de bloei groeien de zijtakjes uit tot lange takken.


Gerhard Koller - CC BY-SA 3.0


MurielBendel - CC BY-SA 4.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Borealis55 - CC0

Bladeren: De blauwgroene bladeren zijn 2-6 cm. Ze zijn langwerpig omgekeerd eirond, gezaagd of getand en aan de voet in een korte steel versmald. Aan korte driedoornige takjes staan ze dicht bijeen. Er zijn geen steunblaadjes.


Griensteidl - CC BY-SA 3.0


AfroBrazilian - CC BY-SA 4.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si

Bloemen: Tweeslachtig. Hangende, 3-6 cm lange trossen, die tegenover elkaar staan of in kransen van drie groeien, met zeer kleine schutblaadjes aan de voet van de bloemsteel. De 6-8 mm grote, sterk geurende bloemen zijn heldergeel en met zes meeldraden en ťťn stamper.


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


MurielBendel - CC BY-SA 4.0


Molekuel - CC BY 3.0


Steinsplitter - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een bes. De eetbare, maar zure, langwerpige bessen zijn oranjerood en bevatten twee zaden. Tweezaadlobbig.


Danny Steven S. - CC BY-SA 3.0


Lazaregagnidze - CC BY-SA 3.0


Roger Mladek - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op droge tot vochthoudende, kalkrijke, vrij voedselarme grond. In zuidelijker streken ook op kalkarme plaatsen (mergel, duinzand en rotsachtige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinstruwelen), bossen (lichtrijke plaatsen), bosranden, struwelen, heggen en steile kalkhellingen (struwelen).

Verspreiding

Wereld: In Zuidwest-AziŽ en Europa, behalve in het noorden van ScandinaviŽ en in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Oostelijk tot bij de Kaspische Zee. Ingeburgerd in o.a. Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in de Zeeuwse en Hollandse duinen (van Texel tot Walcheren) en vrij zeldzaam in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in de Voerstreek en in de omgeving van de Sint Pietersberg. Elders vrijwel alleen verwilderd, maar mogelijk ook inheems in de duinen.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

WalloniŽ: Vrij zeldzaam tot plaatselijk vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeer zeldzaam en dan ook nog vaak verwilderd.

Wetenswaardigheden

Het hout en de wortels zijn geel door berberidine, dat als verfstof voor textiel en leer en ook als geneesmiddel tegen spijsverteringsstoornissen en verstoppingen gebruikt kan worden. Het harde hout wordt gebruikt voor inleg- en draaiwerk. De rode bessen zijn wrang, maar eetbaar en rijk aan vitamine C. Ze zijn geschikt voor het maken van limonade, gelei of jam. De bladeren kun je aan salades toevoegen of je kunt er vlees mee kruiden. In tuinen komen veel soorten en variŽteiten van de Berberis voor, waaronder een variŽteit van Zuurbes met purperkleurige bladeren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, ÷sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomť (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra