Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zwanenbloem - Butomus umbellatus

Andere namen

Frysk: Swannepopel

English: Flowering Rush

Français: Butome en ombelle

Deutsch: Schwanenblume

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Alismatales

Familie: Butomaceae (Zwanenbloemfamilie)

Geslacht: Butomus (Zwanenbloem)

Soort: Butomus umbellatus

Naamgeving (Etymologie): Butomus komt van het Griekse boutemos of bous (os) en temno (snijden) een verwijzing naar het scherpe sap dat in de mond bloeding veroorzaakt. Umbellatus betekent scherm of parasol dragend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Helofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 30 tot 150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een dikke, kruipende, tot 20 cm lange wortelstok.


Leslie J. Mehrhoff - CC BY 3.0 us


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


http://herbariaunited.org/

Stengels: De kale, rechtopstaande bloeistengels zijn fors, rond, niet bebladerd en vaak rood getint.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Dominique Remaud - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De wortelstandige bladeren staan stijf rechtop. Ze zijn lijnvormig, biesachtig, iets gedraaid en onderaan driekantig. Aan de voet zijn ze schedevormend.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De schermvormige bloeiwijze steekt boven de bladeren uit. De bloemstelen ontspringen uit de bloemstengeltop. De bloemen zijn lichtroze met donkerder aderen. Ze zijn 1,6-2,6 cm. De drie kelkbladen zijn iets korter dan de kroon. Van buiten zijn ze iets groen en bootvormig. De negen meeldraden zijn rood met gele helmknoppen. Er zijn meestal zes stampers (maar soms tot wel negen). De schutbladen van het bloeischerm zijn langwerpig en toegespitst.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten zijn eivormig met zes roodpaarse en voor een deel vergroeide kokervruchtjes. De bloemdekbladen omsluiten de groeiende vruchten. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, iets open plaatsen in of soms langs, ondiep, matig voedselrijk tot voedselrijk, zwak zuur tot kalkrijk, zoet, stilstaand of soms zwak stromend water met een bodem van zand, leem, zavel, veen of klei.

Groeiplaatsen: Moerassen (verlandingsvegetaties), waterkanten en water (sloten, plassen, kanalen, spoorsloten, vijvers, afwateringskanaaltjes, kleiputten, oude rivierarmen, wielen en in het zoetwatergetijdengebied).

Verspreiding

Wereld: In Noordwest-Afrika en de gematigde streken in Azië en Europa. Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Algemeen in laagveengebieden en zeekleigebieden en zeldzaam in Zeeland en het rivierengebied. Elders zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen. Het meest in het kustgebied, met name in de Polders en in de Maasvallei.
Rode lijst. Thans niet bedreigd. Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam. In hoofdzaak langs de grote rivieren.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

Zwanenbloem wordt veel als sierplant langs vijvers aangeplant. In cultuur is ook een vorm met gevulde bloemen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

   

© 2001-2018 K.M. Dijkstra