Wilde planten in Nederland en België

 Nederlandse namen   Wetenschappelijke namen 

Zwanenbloem - Butomus umbellatus

Frysk: Swannepopel

English: Flowering Rush

Français: Butome en ombelle

Deutsch: Schwanenblume

Synoniemen:

Familie: Butomaceae (Zwanenbloemfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Butomus komt van het Griekse boutemos of bous (os) en temno (snijden) een verwijzing naar het scherpe sap dat in de mond bloeding veroorzaakt. Umbellatus betekent scherm of parasol dragend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Helofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 30 tot 150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Christian Fischer -
CC BY-SA 3.0


Christian Fischer -
CC BY-SA 3.0

Wortels: Een dikke, kruipende, tot 20 cm lange wortelstok.


Leslie J. Mehrhoff -
CC BY 3.0 us


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


herbariaunited.org

Stengels: De kale, rechtopstaande bloeistengels zijn fors, rond, niet bebladerd en vaak rood getint.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Dominique Remaud - tela-botanica.org - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De wortelstandige bladeren staan stijf rechtop. Ze zijn lijnvormig, biesachtig, iets gedraaid en onderaan driekantig. Aan de voet zijn ze schedevormend.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 -
CC0


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De schermvormige bloeiwijze steekt boven de bladeren uit. De bloemstelen ontspringen uit de bloemstengeltop. De bloemen zijn lichtroze met donkerder aderen. Ze zijn 1,6-2,6 cm. De drie kelkbladen zijn iets korter dan de kroon. Van buiten zijn ze iets groen en bootvormig. De negen meeldraden zijn rood met gele helmknoppen. Er zijn meestal zes stampers (maar soms tot wel negen). De schutbladen van het bloeischerm zijn langwerpig en toegespitst.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten zijn eivormig met zes roodpaarse en voor een deel vergroeide kokervruchtjes. De bloemdekbladen omsluiten de groeiende vruchten. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, iets open plaatsen in of soms langs, ondiep, matig voedselrijk tot voedselrijk, zwak zuur tot kalkrijk, zoet, stilstaand of soms zwak stromend water met een bodem van zand, leem, zavel, veen of klei.

Groeiplaatsen: Moerassen (verlandingsvegetaties), waterkanten en water (sloten, plassen, kanalen, spoorsloten, vijvers, afwateringskanaaltjes, kleiputten, oude rivierarmen, wielen en in het zoetwatergetijdengebied).

Verspreiding

Wereld: In Noordwest-Afrika en de gematigde streken in Azië en Europa. Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Nederland: Algemeen, maar zeldzaam in o.a. Zeeland en op de Veluwe.

Vlaanderen: Vrij algemeen. Het meest in het kustgebied, met name in de Polders en in de Maasvallei.

Wallonië: Zeldzaam. In hoofdzaak langs de grote rivieren.

Toepassingen

Zwanenbloem wordt veel als sierplant langs vijvers aangeplant. In cultuur is ook een vorm met gevulde bloemen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

© 2001-2020 K.M. Dijkstra