Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zwarte toorts - Verbascum nigrum

Andere namen

Frysk: Swarte fakkel

English: Dark mullein

Français: Molène noire

Deutsch: Schwarze Königskerze

Verouderde of andere namen: Lyts wolkrûd

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Scrophulariaceae (Helmkruidfamilie)

Geslacht: Verbascum (Toorts)

Soort: Verbascum nigrum

Naamgeving (Etymologie): Verbascum is een verbastering van barbascum (gebaard), planten bedekt met vilt en voorzien van gebaarde meeldraden. Nigrum betekent zwart.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 60 tot 150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een penwortel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn behaard, weinig vertakt en bovenaan kantig. Soms vertakt de stengel bovenin.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De onderste bladeren zijn langwerpig-eirond, hebben een hartvormige voet en zijn lang gesteeld. Van boven zijn ze donkergroen en van onderen lichter van kleur. Ze zijn ijl behaard en de bladrand is grof gekarteld. De verspreidstaande bovenste bladeren zijn kleiner en vrijwel zittend.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is langwerpig en niet of alleen aan de voet vertakt. De gele bloemen zitten in aarachtige kluwens. Ze zijn 1,2-2 ½ cm. Aan de voet zijn ze paarsrood gevlekt. De vijf meeldraden zijn vrijwel gelijk van vorm. Ze zijn paars-wollig behaard. De helmknoppen zijn niervormig. Het vruchtbeginsel is bovenstandig. De stempel is weinig dikker dan de stijl. Verder heeft een bloem vijf vergroeide kroonbladen en vijf kelktanden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige, open tot grazige plaatsen op droge, matig voedselrijke, zwak zure tot kalkrijke grond (zand, leem, mergel, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bermen (o.a. bovenranden van bermgreppels), dijken, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), braakliggende grond (industrieterreinen), grasland (ruige plaatsen), zeeduinen, puin, enigszins ruderale plaatsen, ruigten (kalkrijke ruigten), rivierduinen (struwelen), akkers (akkerranden, met name in grasstroken langs akkers), bosranden, heggen en kapvlakten.

Verspreiding

Wereld: Van Midden-Scandinavië, Midden-Engeland en de Pyreneeen tot in Centraal-Azië.


gbif.org

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen in het zuidoosten en midden van het land en vrij zeldzaam in het Hollandse duingebied. Elders veel zeldzamer.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Zwarte toorts

verspreidingsatlas.nl

Zwarte toorts x Stalkaars (Verbascum nigrum x densiflorum)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen in het ooosten. Elders vrij zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Vrij algemeen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Flora regni borussici, deel 2, A.G. Dietrich (1834)


Unsere Unkräuter, Zweite Auflage, L. Klein (1926)


Phytanthoza iconographia, deel 4, J.W. Weinmann (1745)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


British entomology, deel 3, J. Curtis (1823-1840)
British entomology, deel 6, J. Curtis (1823-1840)


La flore et la pomone francaises, deel 2, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1829-1833)


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)

© 2001-2020 K.M. Dijkstra