Wilde planten in Nederland en België

Zwarte braam - Rubus sectie Rubus

Frysk: Toarnbei

English: Blackberry

Français: Ronce

Deutsch: Brombeere

Synoniemen: Gewone braam, Rubus fruticosus

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Rubus is verwant aan het Latijnse ruber (rood). Onrijpe bramen zijn namelijk rood. Fruticosus betekent heesterachtig.

Opmerking: Braam wordt wereldwijd verdeeld in een groot aantal soorten. Rubus sectie Rubus (Rubus fruticosus) is  de verzamelnaam van een aantal braamsoorten.
Men onderscheidt o.a. de volgende soorten: Rubus ammobius, Rubus armeniacus, Rubus arrhenii, Rubus canescens, Rubus geniculatus, Rubus gratus, Rubus laciniatus, Rubus macrophyllus, Rubus nessensis, Rubus pedemontanus, Rubus plicatus, Rubus pyramidalis, Rubus scissus, Rubus silvaticus, Rubus sprengelii, Rubus sulcatus, Rubus ulmifolius en Rubus vestitus.

Kruising: De kruising van Braam en Framboos is Rubus x idaeoides (Basterdframboos).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus.

Afmeting: 50-150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een wortelstok. Vaak met wortelopslag.


John Bebbington -
CC-BY-NC-SA-2.0

Stengels: De lange, tweejarige en lang groenblijvende stengels hangen boogvormig over, kruipen of staan vrij rechtop. De onderste delen zijn houtachtig. Ze zijn kantig , gegroefd en met forse stekels. De top gaat wortelen zodra deze de grond raakt. Samen vormen de stengels vaak een dichte, warrige massa.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande, rondachtige tot elliptischeen behaarde bladeren zijn vijftallig, maar soms drietallig of zeventallig. De deelblaadjes hebben hooguit hele korte steeltjes. De gezaagde bladeren en de bladstelen zijn gestekeld. De steunblaadjes zijn lijnvormig tot langwerpig. De bladeren blijven lang aanwezig in de winter.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De 2-3,2 cm grote bloemen zijn wit of roze. De kelk is grijs of groen met een witte rand. De vijf kroonbladen zijn smal langwerpig tot breed ovaal en langer dan de vijf kelkbladen. De kelkbladen hebben een wittige rand. Op de bolvormige bloembodem staan veel meeldraden en bovenstandige vruchtbeginsels.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een steenvrucht. De eetbare, glanzende bramen zijn eerst rood, maar later worden ze zwart. Sommige bramen blijven echter rood en zijn dan niet eetbaar. Ze bestaan uit twintig tot vijftig deelvruchtjes, die tegelijk met de bloembodem afvallen. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot vrij natte, voedselarme tot voedselrijke, zure tot zwak zure grond (vrijwel alle grondsoorten).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen), bosranden, heggen, kapvlakten, stormvlakten, ruigten, heide, zeeduinen (duinvalleien), afgravingen (zandgroeven), bermen, langs spoorwegen (spoordijken), moerassen (oud veenmosrietland en enigszins uitdrogende moerasbosjes), omgewerkte grond, ruderale plaatsen en landscheidingskaden.

Verspreiding

Wereld: Zeer waarschijnlijk in alle werelddelen.

Nederland: Algemeen.

Vlaanderen: Algemeen.
Wallonië:
Algemeen.

Toepassingen

Van de braam worden vooral de vruchten gebruikt. Deze worden verwerkt in gelei, jam, likeur, saus, wijn en als garnering op taarten en door ijs. Van de langzaam gedroogde en gefermenteerde bladeren kan een thee gezet worden tegen diarree. Ook de vruchten hebben een stoppende werking door hun gehalte aan tannine. De vruchten worden ook gebruikt als kleurstof voor wol. De jonge scheuten werden gebruikt als basis voor bruine verf.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


British entomology, deel 5, J. Curtis (1823-1840)


Traité des arbres et arbustes, Nouvelle édition, deel 6, H.L. Duhamel du Monceau, P.J. Redouté (1815)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Vollständige Beschreibung und Abbildung der Sämmtlichen Holzarten, F.L. Krebs (1826)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


La flore et la pomone francaises, deel 6, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1833)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL