Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Zwartsteel - Asplenium adiantum-nigrum

Andere namen

Frysk: Swartstâltsje

English: Black Spleenwort

Français: Doradille noire

Deutsch: Schwarzer Streifenfarn

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Pteropsida

Orde: Filicales

Familie: Aspleniaceae (Streepvarenfamilie)

Geslacht: Asplenium (Streepvaren)

Soort: Asplenium adiantum-nigrum

Naamgeving (Etymologie): Asplenium komt van het Griekse a (niet) en splen (milt), omdat men dacht dat het gebruik een opgezwollen milt zou doen inkrimpen. Adiantum-nigrum betekent met zwart venushaar (op de stelen).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Sporenplant.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Rijpe sporen: Juli, augustus en september.

Afmeting: 5-35 cm.


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0

Wortels: De wortelstok is kort opstijgend, soms met vertakte, bruinzwarte, toegespitste schubben.


http://herbariaunited.org


usuherbarium.usu.edu - CC0-1.0


.mississippiplants.org - CC BY-NC 3.0


bisque.iplantcollaborative.org - CC BY-NC 3.0

Stengels: De bladsteel is ongeveer even lang als de bladschijf. Onderaan is deze glanzend bruinzwart, hogerop groen.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0


MurielBendel - CC BY-SA 4.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0

Bladeren: De wintergroene bladeren staan in een losse bundel schuin omhoog. De deelblaadjes en de bladtop zijn horizontaal, De bladschijf is stevig, glanzend groen, aan de voet het breedst, afnemend meervoudig geveerd, breed tot vrij smal driehoekig en met tien tot vijftien deelblaadjes aan beide kanten van de bladspil. Deze zijn smal driehoekig, spits, met dicht opeenstaande, eironde, getande of soms stekelpuntige slippen. De nerven zijn veervormig, de hoofdnerf is zwak ontwikkeld en de zijnerven zijn gegaffeld.


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0


Johan N - Public Domain

Vruchten: Sporen. De sporendoosjes zijn langwerpig. Ze bedekken niet de hele onderkant van de blaadjes. Dekvliesjes met een gave rand.


Gmich2012 - CC BY-SA 3.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Forest en Kim Starr - CC BY 3.0

Biotoop

Bodem: Halfbeschaduwde tot beschaduwde plaatsen op vochtige, niet te voedselarme tot niet te voedselrijke, kalkarme of kalkhoudende grond, rotsen of muren (löss, leem, schelpkalk, stenige en veenhoudende grond).

Groeiplaatsen: Muren (oude, vochtige muren, kademuren en muren van oude gebouwen), langs holle wegen, lösswallen, waterputten, bossen (halfbeschaduwde lösshellingen in loofbossen en langs bosgreppels in naald- en loofbossen), rotsen en rotsspleten.

Verspreiding

Wereld: Warmere streken in alle werelddelen, behalve Zuid-Amerika. In West-Europa groeit zij verder noordelijk dan elders, tot in het zuiden van Noorwegen en Zweden.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam in stedelijke gebieden. Het meest in het westen. Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Verspreid voorkomend.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.


Wallonië Zeldzaam in het Maasgebied en in de Ardennen. Het meest ten zuiden van de Amber en de Maas.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


var. acutum
The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


Journal of botany, British and foreign, deel 2, B. Seemann, W.H. Fitch (1864)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 12, J.E. Sowerby (1886)


var. acutum
English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 12, J.E. Sowerby (1886)


The ferns of British India, deel 1, R.H. Beddome (1866)


Ferns (a history of Ferns): British and exotic, deel 5, E.J. Lowe (1839)


Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, deel 8, Giorgio Bonelli (1783-1816)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra